ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸ਼ਰਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਲਈ, ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਆਦਰਪੂਰਵਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਜੋ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਏ ਸਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮੁਲ੍ਹੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਰਮ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਦੇਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਸੁਣ ਲਈ। ਹੁਣ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ਰੀਰ ਤਿਆਗਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਸਤਪੁੱਰਸ਼ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂ।" ਸ਼ਬਰੀ ਦੇ ਇਹ ਧਰਮਮਈ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਟ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਗ ਪਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਵਾਹ! ਕਿੰਨੀ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਹੈ!" ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ਬਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਘਣੇ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਭਲੀ ਭਾਵਨਾ ਵਾਲੀ! ਹੁਣ ਜਿਥੇ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਚਲੀ ਜਾ।" ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਛਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗ ਚੰਬੜ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸ਼ਬਰੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਗ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਬੈਠੀ। ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਦੇਵੀ ਗਹਣਿਆਂ, ਸੁਗੰਧਤ ਲੇਪ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਹੋਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ, ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਲਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਜਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸਾਰਾ ਥਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਅਡੋਲ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਸ਼ਬਰੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਬਰੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਾਸ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਧਰਮੀ ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਿਆ, "ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ! ਮੈਂ ਉਹ ਅਸ਼ਰਮ ਦੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਯਮੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਘ ਤੇ ਹਿਰਣ ਵੀ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਨੇਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਅਸੀਂ ਸੱਤ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਸਭ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਸੁਭ ਲੱਭ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਸ਼ਰੋਮਣੀ, ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਆ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ। ਉਥੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਲੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।" ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਚਲੋ, ਜਲਦੀ ਚੱਲੀਏ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਅਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਚਲ ਪਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦਿਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਕੋਇਲ, ਅਰਜੁਨਕ, ਸ਼ਤਪਤ੍ਰ, ਕਿਰਾਕ ਆਦਿ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਮਤੰਗ ਮੁਨੀ ਦੀ ਝੀਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਅਡੋਲ, ਉਥੇ ਗਏ, ਪਰ ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆ, ਜੋ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਤਿਲਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗ, ਬਕੁਲ ਤੇ ਉਦਲਕ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਰੋਵਰ, ਘਣੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਫ ਪਾਣੀ, ਚਿੱਟੀ ਰੇਤ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਕਛੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੰਡਿਆਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੜਾ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਕਿੰਨਰ, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤ, ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਮਲ, ਨੀਲੇ ਜਲ-ਕਮਲ, ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲ, ਆਮ ਦੇ ਬਾਗ, ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਲਾਲ ਕਮਲ, ਸੁਗੰਧਤ ਜਲ-ਨੀਂਬੂ, ਚਿੱਟੇ ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲ, ਨੀਲੇ ਲਿਲੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਪਰਦੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪੰਪਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੋਗ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ ਤਿਲਕ, ਬੀਜਾਪੂਰ, ਵਟ, ਚਿੱਟੇ ਦਰੱਖਤ, ਖਿੜੇ ਕਰਵੰਦੇ, ਪੁੰਨਾਗ, ਚੰਬੇ, ਜਾਸਵੰਤ, ਕੁੰਦ, ਬੰਦੀਰਾ, ਨਿਕੁਲਾ, ਅਸ਼ੋਕ, ਸਪਤਪਰਨ, ਕਟਕ, ਅਤਿਮੁਕਤ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਹੋਈ ਸੀ—ਇੱਕ ਪਿਆਰੀ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਰਿਖ੍ਸ਼ਰਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਉੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਮਹਾਂਬਲੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਆਓ, ਅਸੀਂ ਵਾਨਰ-ਰਾਜ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਸੋਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪੈਰ ਪੈਰ ਚਲਦੇ ਪੰਪਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੋਹਣੇ ਬਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਸੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸ਼ਬਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਵਧ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਲੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਣੀ ਸੀ।