ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਸੀ, ਸ਼ਬਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਦੇਖੋ, ਇਹ ਜੰਗਲ ਬਹੁਤ ਘਣਾ ਹੈ, ਬਦਲੀ ਵਾਂਗੂਂ ਕਾਲਾ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਗੌਰਵ! ਇਥੇ ਮੇਰੇ ਉੱਚ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਇਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਦੀ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਦੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਆਦਰਨੀਯ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ, ਕਲੇਸ਼ ਤੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਕੇ ਕੰਪ ਰਹੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਵੇਦੀ ਅਤੁੱਲ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ—ਇਹ ਦੇਖੋ। ਯਜਨ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛਾਲਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ; ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਹ ਇਥੇ ਸੁੱਕੇ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਚੜ੍ਹਾਏ ਫੁੱਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਅਰਪਿਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਮੁੰਡੇ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖ ਲਿਆ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਸੁਣ ਲਈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂ।" ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਧਰਮਮਈ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਾਹ! ਕੀ ਵੱਡਾ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ਬਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਪਤ੍ਰ! ਹੁਣ ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਚਲੀ ਜਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਛਾਲ ਤੇ ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮ੍ਰਿਗ ਚੰਮ ਦੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸ਼ਬਰੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਸੁੰਦਰ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਸਾਰੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਜਾਗਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਅਤੁੱਟ ਧਿਆਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਬਰੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤਪਸਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪਚੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਬਰੀ ਆਪਣੀ ਆਤਮ-ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧੀਰਜਵਾਨ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੁਖੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ! ਮੈਂ ਉਹ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਚੰਭਤ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਘ ਤੇ ਹਿਰਣ ਵੀ ਇਕਠੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਸੀਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਭਾਗ ਉੱਗ ਆਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੈ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ। ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਚਿੰਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਓ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ। ਉੱਥੇ, ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਹੋਰ ਚਾਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਆਓ, ਜਲਦੀ ਚੱਲੀਏ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਾਈ, ਉਸ ਤਪੋਭੂਮੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ—ਕੋਯਸ਼ਟਿਕਾ, ਅਰਜੁਨਕਾ, ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਾ, ਕਿਰਾਕਾ ਆਦਿ—ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਵਿਛੋਹ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਮਹਾ-ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਦੂਰੋਂ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਜਲ-ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਪੁੱਤਰ, ਮਨ-ਮਜਬੂਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਗਏ; ਪਰ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਿਲਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗ, ਬਕੁਲ ਅਤੇ ਉਦਾਲਕ ਦਰੱਖਤ ਸਨ। ਉਹ ਸਰੋਵਰ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਾਟਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਕੱਚ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਨਰਮ ਰੇਤ ਨਾਲ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਕਛੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ ਕਿਨਰਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭੀੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਸਰੋਵਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਲਾਲ ਕਮਲ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਨੀਲੇ ਨੀਲੋਫਰਾਂ ਨਾਲ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਚਾਦਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਜਲ-ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ, ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਦੇ ਆਮਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਬੁਲਾਰੇ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਛੋਹ ਵਿਚ ਕਰੁੰਧਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।