ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪੰਪਾ ਕੰਢੇ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਬਰੀ, ਜੋ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ। ਰਾਘਵ ਨੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹੀ ਸ਼ਬਰੀ ਸੀ, ਉਸਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਬੋਲ ਨਿਕਲੇ, ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿਖਾਇਆ: "ਇਹ ਦੇਖੋ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਘਣਾ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।" "ਇਹ ਮਤੰਗ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਡਪ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।" "ਇਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਮੰਡਪ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਆਦਰਨੀਯ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ, ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਕੰਪਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਮੰਡਪ ਅੱਜ ਵੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਹਾਲਾਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾਇਆ—ਇਹ ਰਹੇ।" "ਆਪਣੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਮਗਰੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛਾਲਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ; ਅੱਜ ਤੱਕ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸੁੱਕੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਚੜ੍ਹਾਏ ਗਏ ਫੁੱਲ, ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਕਦੇ ਮੁਰਝਾਏ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਇਹ ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ ਦੇਖ ਲਿਆ, ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਲਈ; ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚ ਆਤਮਾਵਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਮੈਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।" ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਆਈ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਸ਼ਚਰਜ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, "ਕਿੰਨਾ ਅਦਭੁਤ ਹੈ!" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ਬਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਲੀ ਔਰਤ, ਹੁਣ ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਰੇ, ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਜਟਾਵਾਲੀ, ਛਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸ਼ਬਰੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਸੁੰਦਰ ਇਲਾਹੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ-ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਇਲਾਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸੋਹਣੀ ਲਗਦੀ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਤਮਿਕ ਬਲ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਉੱਚ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਦਾ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਲੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਖਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੰਯਮੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ—ਕਿੰਨਾ ਅਦਭੁਤ ਹੈ! ਇੱਥੇ ਬਾਘ ਤੇ ਹਿਰਣ ਇਕੱਠੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ।" "ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਸੁਭ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਭਲੇ ਦਿਨ ਆ ਗਏ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ।" "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ; ਆ, ਚਲੋ ਓਸ ਮਨਮੋਹਣੇ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ। ਉੱਥੇ, ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਰਬਤ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੁਗਰਿਵ, ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਚਾਰ ਹੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਸੁਗਰਿਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।" "ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਆਓ, ਜਲਦੀ ਚਲੀਏ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਉੱਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਰਾਮ ਚਲ ਪਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਕੋਯਸ਼ਟਿਕਾ, ਅਰਜੁਨਕਾ, ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਾ, ਕਿਰਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ, ਜੋ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਲਾਬ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਦੂਰੋਂ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਤੰਗਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਗਏ; ਪਰ ਦਸ਼ਰਥਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ, ਤਿਲਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗ, ਬਕੁਲ ਅਤੇ ਉਦਲਕਾ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਘਣੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਸਾਫ਼ ਰੇਤ ਨਾਲ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਮਨੋਹਰ ਸੀ। ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਕਛੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਕਿੰਨਰਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਜਲਾਸ਼ਯ ਸੀ। ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਜਲ-ਨੀਂਬੂ ਨਾਲ ਲਾਲ, ਕੁਮੁਦਾ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿੱਟਾ, ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਨੀਲਾ, ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਚਾਦਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।