ਕਬੰਧ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰੋ!” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਹਤਵੇਂ ਸਰਗ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਬੰਧ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਲੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਸ਼ਹਦ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਰਘੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਸ਼ਬਰੀ ਦਾ ਮਨੋਹਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਬਰੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਿਪੁੰਨ ਤਪस्वਿਨੀ ਸ਼ਬਰੀ ਉੱਠੀ, ਹਥਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਚਰਨ ਪਕੜੇ। ਉਸ ਨੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਤਪस्वਿਨੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਕੀ ਤੇਰੇ ਸਭ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ? ਤੇਰਾ ਤਪ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਭੋਜਨ ਨਿਯਮਿਤ ਹੈ, ਤਪ ਦੀ ਧਨਵਤੀ?” “ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ? ਕੀ ਤੇਰੀ ਗੁਰੂ ਸੇਵਾ ਫਲਦਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਨਰਮ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ?” ਰਾਮ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਤਪ ਫਲਦਾਈ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ, ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਇੱਥੇ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਦਇਆਲੂ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ; ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ 'ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀਦਾਰ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਉਥੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭਾਗਵਾਨ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਕਹਿ ਗਏ: ‘ਰਾਮ ਤੇਰੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ।’ ‘ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ, ਸਮੇਤ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਅਤੀਥੀ ਵਜੋਂ ਸਵਾਗਤ ਕਰ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਉੱਚ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ।’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਵਣ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਹਾਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਪੰਪਾ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਜਨਮੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮਵਾਨ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਰਾਮ, ਨੇ ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹੀ, ਤੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। “ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਾਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ।” ਜਦ ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲੇ, ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਦਿਖਾਇਆ: “ਵੇਖੋ, ਬਦਲ ਵਰਗਾ ਘਣਾ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।” “ਇਹ ਮਤੰਗਾ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੂਕੁਲ ਦੇ ਸੋਭਾ; ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਉੱਚ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਦੀ ਬਣਾਈ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।” “ਇਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬਣੀ ਵੇਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਪੂਜਿਤ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕੰਪਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ।” “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਘੂਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਵੇਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਲ ਰਹੀ ਹੈ।” “ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਹਲਕਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ—ਇਹ ਹੈ, ਵੇਖੋ।” “ਆਪਣੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਛਾਲ ਦੀਆਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ; ਅਜੇ ਵੀ, ਹੇ ਰਘੂਕੁਲ ਦੇ ਸੋਭਾ, ਇੱਥੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।” “ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਫੁੱਲ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਸਮੇਤ, ਮੁਰਝਾਏ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਰਮ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।” “ਤੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਲੀ; ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” “ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਉੱਚ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਮੈਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।” ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਵਾਨ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਵਾਹ, ਕਿੰਨਾ ਅਦਭੁਤ ਹੈ!” ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ਬਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਪਨੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਲੀ ਮਾਤਾ; ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਛਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਜਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ, ਦਿਵਿਆ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸਵਰਗੀ ਉੰਗੁਣ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ। ਉਥੇ ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ, ਮਨੋਹਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪਚੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਵਿੱਚ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਫਿਰ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਚ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਬਾਤ ਕੀਤੀ।