ਹੇ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬੁਰੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਰਾਛਸ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ। ਉਹ ਸਸ਼ਕਤ ਹਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਾਥੀ, ਜਦੋਂ ਠੰਢਾ, ਸੁਗੰਧਤ, ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵ—ਭਾਲੂਆਂ ਤੇ ਬਾਘਾਂ—ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਰਮ ਨੀਲੀ ਲੂਣ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਉਥੇ ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਤੇ ਨਿਡਰ ਮ੍ਰਿਗ ਵੇਖੇਗਾ, ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਮ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਹ ਗੁਫਾ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪੂਰਬੀ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁਹਾਵਣਾ, ਜੜਾਂ-ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਆਪਣੇ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਕਬੰਧ ਵੀ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਾਨ ਕਬੰਧ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਜਾ, ਅੱਗੇ ਵਧ!"। ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਜਾਵੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਕਬੰਧ ਉਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਬੰਧ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੇ ਤਨ ਨਾਲ ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰੋ!" ਫਿਰ, ਵੈਭਵਸ਼ਾਲੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰੰਯ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਚੌਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ (ਅਧਿਆਇ) ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਬੰਧ ਵਲੋਂ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਕੋਲ ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਮਧੂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਪਹਾੜ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਵਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਸ਼ਬਰੀ ਦਾ ਸੁਹਾਵਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਘਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਤੇ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਥਾਂ ਸੀ, ਉਥੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸ਼ਬਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਉਹ ਤਪਸਵਿਨੀ ਉਠੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਚਰਨ ਪਕੜ ਲਏ। ਉਸਨੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੇ ਆਚਮਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਤਪਸਵਿਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੇਰੇ ਰਸਤੇ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ? ਕੀ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ? ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਭੋਜਨ ਨਿਯਮਤ ਹੈ, ਹੇ ਤਪੋਧਨਾਵਤੀ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਪੂਰੇ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਕੀ ਤੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ? ਕੀ ਤੇਰੀ ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਫਲਵੰਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਜੋ ਸਿੱਧਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸ਼ਬਰੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਗਿਆ; ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ-ਜਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।" "ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਕੀਤੀ ਤਪੱਸਿਆ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਆਰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੱਥੇ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਤੇਰੇ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਭਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਆਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨ-ਵਿਜੇਤਾ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਲਈ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਉੱਤੇ ਰਥਾਂ 'ਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਥੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਸੁਆਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।" "ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਤੇ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ: 'ਰਾਮ ਤੇਰੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ।'" "'ਤੂੰ ਉਸਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰੀਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ; ਤੇ ਜਦ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗੀ, ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਉੱਚੇ ਤੇ ਅਮਰ ਲੋਕ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ।'" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲੀ ਭੋਜਨ ਤੇ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।" "ਤੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਪੰਪਾ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਤਪੰਨ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਰਾਘਵ ਨੇ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ, ਜੋ ਦਾਨਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। "ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਜਦ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਇਹ ਬਚਨ ਆਏ, ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿਖਾਇਆ: "ਵੇਖੋ, ਇਹ ਬਦਲੀ ਵਾਂਗ ਘਣਾ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।" "ਇਹ ਮਤੰਗ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ; ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਉੱਚ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਗੁਰੂ-ਜਨ ਨੇ ਯਗ੍ਯ ਕੀਤੇ, ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪੁਜਾ ਕੀਤੀ।" "ਇਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਯਗ੍ਯ-ਵੇਦਿਕਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਆਦਰਯੋਗ ਗੁਰੂ-ਜਨ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕੰਪਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸੀ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਯਗ੍ਯ-ਵੇਦਿਕਾ ਅਦੁੱਤੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਕਲਾਂ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾ ਲਿਆ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।" "ਯਗ੍ਯ-ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛਾਲਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ; ਅਜੇ ਵੀ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸੁੱਕੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸ਼ਬਰੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਤੇ ਮਤੰਗ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।