ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਪੈਰ ਪਾਓਗੇ, ਉੱਥੇ ਮਤੰਗ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ ਸਨ, ਅਜੇ ਵੀ ਡੂੰਘੀ ਧਿਆਨ-ਮਗਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂੱਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜਦ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਦਿਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਲਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਾਹ ਸੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਝੜਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ, ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸੇਵਿਕਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਬਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਮਰਦਾਰ ਤੇ ਤਪਸਵਿਨੀ ਹੈ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ। ਸ਼ਬਰੀ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਦੇਵੀਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਵੇਖੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਦੇਹ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗੀ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਸੀਂ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਅਤਿ ਗੁਪਤ ਤੇ ਅਤੁਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖੋਗੇ। ਉਥੇ, ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਹਾਥੀ ਵੀ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਜੰਗਲ ਮਤੰਗ ਦੇ ਉਪਵਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਰਗਾ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਨ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋਗੇ। ਪੰਪਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਰੁੱਖ-ਰੁੱਖ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਦ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਹੋਈ ਹਰ ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਇੱਥੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸਨੂੰ ਸੁੱਤੇ-ਸੁੱਤੇ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ, ਪੰਪਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਤੰਗ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਵਗ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੁਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਠੰਢਾ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਭਾਲੂਆਂ ਤੇ ਬਾਘਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਰਮ ਨੀਲੀ ਲੂੰਹ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਹਿਰਨ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਤੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਵੀ ਹੈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਇਹ ਗੁਫਾ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਔਖੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੂਰਬੀ ਮੁਹਾਨੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਬੜਾ ਮਨਮੋਹਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਹਰਿਆ-ਭਰਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਆਪਣੇ ਵਾਨਰ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਕਬੰਧ ਵੀ ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਜਾ, ਅੱਗੇ ਵਧ," ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੁਹਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਕਬੰਧ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਪੂਰਾ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਹ ਕਬੰਧ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰੋ!" ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ (ਅਧਿਆਇ) ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਦ ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਦ ਉਹ ਤੁਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਮਧੁ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਡੇਰਾ ਲਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਵੰਸ਼ੀ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਬਰੀ ਦਾ ਮਨੋਹਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਤੇ ਬੜਾ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਰੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਸ਼ਬਰੀ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੇ ਆਚਮਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਭੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸ਼ਬਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕੀ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ? ਕੀ ਤੇਰਾ ਤਪ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੀ ਤੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਉੱਤੇ ਸਯਾਮ ਹੈਂ, ਹੇ ਤਪ ਦੀ ਧਨਵਾਨ? ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ? ਕੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ?" ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ ਉੱਤੇ, ਤਪਸਵਿਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਸ਼ਬਰੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: "ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲਿਆ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਸਾਧਿਆ ਹੋਇਆ ਤਪ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਾਂਗੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਪੂਜੇ ਗਏ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਅਬਿਨਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਾਂਗੀਂ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਚਿਤਰਕੂਟ ਉੱਤੇ ਰਥਾਂ 'ਚ ਆਏ, ਉਥੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ।" "ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਧਰਮਗ੍ਯਾਨੀ ਤੇ ਭਾਗਵਾਨ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ: 'ਰਾਮ ਤੇਰਾ ਮਹਾਪੁਨ੍ਯ ਆਸ਼ਰਮ ਆਉਣਗੇ।' 'ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ, ਸਮੇਤ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਤਿਥੀ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀਂ; ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਉੱਚਤਮ, ਅਬਿਨਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਜਾਣਿਆ, ਤੇ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਥ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ।