ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਧੁਰ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਥੇ ਤੂੰ ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਖਾਵੀਂਗਾ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ੁੱਧ ਘੀ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ—ਕਈ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ, ਕਈ ਵੱਕਰੀ ਚੋਚ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਪਾ ਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵੀ। ਇਥੇ ਤੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਪੰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੂਕੀ, ਸਾਫ਼, ਇਕ ਹੱਡੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੱਛੀਆਂ ਖਾਵੀਂਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਪਾ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਵੀਂਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਪੰਪਾ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੁਗੰਧਿਤ, ਸ਼ੁਭ, ਠੰਢਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਸਫ਼ੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗਾ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਲਿਆਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਏਗਾ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਜਾਨਵਰ ਵਿਖਾਵੇਗਾ ਜੋ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਸਾਂਡਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਪੰਪਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੀਲੇ ਜਾਨਵਰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇਂਗਾ ਜੋ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੰਪਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਦਰੱਖਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦਿਆਂ ਹਨ—ਤਿਲਕ ਤੇ ਰਾਤ-ਰਾਣੀ ਦੇ ਫੁੱਲ। ਉਥੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਜਲ-ਨੈਣ ਵੀ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਨਹੀਂ ਟੰਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਹਾਰ ਨਾਂ ਮੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਨਾਂ ਝੜਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਮਤੰਗ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ ਜੋ ਗਹਿਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂਲ ਲਿਆਉਂਦੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਾਰ ਉਸ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਉੱਪਜ ਗਏ, ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਥੇ, ਮਤੰਗ ਮੁਨੀ ਦੀ ਇਕ ਸੇਵਕਾ ਸ਼ਬਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਤਪਸਵਿਨੀ ਹੈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਹ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵੇਂਗੀ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੌਕਿਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸੁਰਗ ਲੌਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗੀ। ਫਿਰ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ, ਤੂੰ ਉਹ ਅਤਿ ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ ਤੇ ਗੁਪਤ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਜੋ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮਤੰਗ ਮੁਨੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਹਾਥੀ ਵੀ ਨਾ ਤਾਂ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਮਤੰਗ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਾਂਗ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੂੰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਰਹੇਂਗਾ। ਪੰਪਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਫੁੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਦ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਟ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਪੰਪਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਤੰਗ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਕਾਲੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁੰਦਰ, ਠੰਢਾ, ਸੁਗੰਧੀ ਭਰਿਆ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਾਲੂਆਂ ਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਰਮ ਨੀਲੀ ਲੂੰਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੂੰ ਹਿਰਣ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਤੇ ਨਿਰਭੀਕ ਮਿਰਗ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਮ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਹ ਗੁਫਾ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੂਰਬੀ ਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੁੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਕਈ ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਧਰਮੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਪਣੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਕਬੰਧ ਵੀ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਬੰਧ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਦੇਖਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ—ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਉਸਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, "ਤੂੰ ਜਾ, ਅੱਗੇ ਵਧ," ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਤਰਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਬੰਧ, ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਕਰੋ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਹੱਤਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕਬੰਧ ਵਲੋਂ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਪਾਸੋਂ ਜੰਗਲ ਰਾਹ ਦੱਸਣ ਉਪਰੰਤ, ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਦ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਪਹਾੜ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦ ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਬਰੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਜੋ ਕਈ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਬਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਿਧ ਤਪਸਵਿਨੀ ਉੱਠੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ।