ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਪਣੇ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਲਾਲ ਪਰਿਭਦ੍ਰਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੁੱਖ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ, ਅੰਬਰ ਵਰਗੇ ਫਲ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਕਕੁਤ੍ਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਹਨ। ਇਹ ਜੰਗਲ ਉੱਤਰ ਦੇ ਕੁਰਵਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਬਾਗ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਮੌਸਮ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਰੁੱਖ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਰੁੱਖ ਬਦਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਬਰ ਵਰਗੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਇਕਾ, ਤੁਸੀਂ ਪੰਪਾ ਨਾਮਕ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਸਮਤਲ, ਕంకੜ-ਰਹਿਤ, ਬਿਨਾ ਘਾਹ ਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਰੇਤ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲੋਫ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਉਥੇ, ਹੰਸ, ਜਲ-ਪੰਛੀ, ਬਗਲੇ ਅਤੇ ਕੁਰਲੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਰਾਘਵ। ਉਹ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰੀਲੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਪੰਪਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਉਥੇ ਵੱਡੇ, ਘਿਉ ਦੇ ਗੋਲੇ ਵਰਗੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਓਗੇ—ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ, ਟੇਢੀ ਚੋਚ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਘਾਹ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵੀ, ਰਾਘਵ। ਪੰਪਾ ਦੀਆਂ ਬਿਹਤਰੀਨ, ਤਾਜ਼ਾ ਫੜੀਆਂ, ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਪੰਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਿੱਕੀਆਂ, ਪਤਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਕੱਲੀ ਹੱਡੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਖਾਵੋਗੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਪੰਪਾ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਵੋਗੇ। ਉਹ ਪੰਪਾ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਤ, ਠੰਢਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਸਫੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗਾ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲਿਆਏਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਮਲ-ਪੱਤੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ, ਪਹਾੜੀ-ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਖਾਏਗਾ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹੋਵੇਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਜਾਨਵਰ ਵਿਖਾਏਗਾ ਜੋ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਡਕਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਪਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖੋਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ, ਤੁਸੀਂ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਵੀ ਵੇਖੋਗੇ। ਪੰਪਾ ਦੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਜਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਹਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਥੇ ਰੁੱਖ ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫ਼ਰ ਵੀ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਰਾਘਵ। ਇਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਦੇ ਸੁੱਕਦੀਆਂ ਜਾਂ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਮਤੰਗ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਨ, ਜਦ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਰਾਘਵ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾਦਾਰ, ਸ਼ਬਰੀ, ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਰਾਮ, ਦੇਵੀ-ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੌਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗੀ। ਫਿਰ, ਕਕੁਤ੍ਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਪੰਪਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ। ਉਥੇ, ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹਾਥੀ ਵੀ ਨਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਨਾ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰਘੁਕੁਲ ਭੂਸ਼ਣ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਮਤੰਗ ਬਾਗ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਰਾਮ, ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋਗੇ। ਪੰਪਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਰਾਮ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਦ ਉਹ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਹੋਈ ਹਰ ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਬੁਰੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਉਥੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਉਸਨੂੰ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਫੜ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਪੰਪਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਤੰਗ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਰਕਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਕਾਲੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਪਿਆਸ ਬੁਝਾ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ, ਠੰਢਾ, ਸੁਗੰਧਤ, ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਾਲੂਆਂ ਅਤੇ ਬਾਘਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਰਮ ਨੀਲੀ ਲੂਣ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਹਿਰਣ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਅਤੇ ਨਿੜਰ ਹਿਰਣ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ, ਰਾਮ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਸਜਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਕੁਤ੍ਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਹ ਗੁਫਾ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਔਖੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਲਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਹਾਵਣਾ, ਫਲ-ਮੂਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਨਿਆਂਯਵਾਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਪਣੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਕਬੰਧ ਵੀ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਮਹਾ ਬਲਵਾਨ ਕਬੰਧ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਉਸਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ, ਅੱਗੇ ਵਧ," ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਕਬੰਧ ਉਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।