ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਚਤੁਰ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਉਹ ਨਦੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹਾੜਾਂ, ਪਹਾੜੀ ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਏਗਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਭੇਜੇਗਾ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਵਿਰਹ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵੇਗਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗਾ ਨੂੰ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਕਬੰਧ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸਿਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ। "ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜੰਬੂ, ਪ੍ਰਿਯਾਲਾ, ਜੈਕਫਰੂਟ, ਬਰਗਦ, ਅੰਜੀਰ, ਟਿੰਡੂਕ, ਪੀਪਲ, ਕਰਨਿਕਾਰ, ਅੰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਦਰੱਖਤ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਾਗ, ਤਿਲਕ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੜਨ ਵਾਲਾ ਚੰਪਾ, ਨੀਲਾ ਅਸ਼ੋਕ, ਕਦੰਬ ਅਤੇ ਖਿੜਦੇ ਹੋਏ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਲਾਲ-ਲਾਲ ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਲਾਲ ਪਰਿਭਦ੍ਰਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ; ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਫਲ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਅੰਬ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੁਆਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।" "ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖਿੜਦੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰਵਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਜਾਂ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਰਗਾ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਚੈਤਰਰਥ ਬਾਗ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ; ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਹਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੌਣਕ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਦਰੱਖਤ ਹਰ ਥਾਂ ਖੜੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿਲਾ ਕੇ ਤੂੰ ਫਲ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਅੰਬ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਫਲ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋ।" "ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਵੀਰੋ, ਪੰਪਾ ਨਾਂ ਦੇ ਕੰਵਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਓਗੇ, ਜੋ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਰੇਤ ਨਾਲ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਮਤਲ, ਨਿਰਵਿਘਨ ਤੇ ਬਿਨਾ ਘਾਹ-ਕਾਂਡਿਆਂ ਦੇ ਹੈ। ਰਾਮ, ਇਸਦੀ ਰੇਤ ਨਵੀਨ ਹੈ, ਕੰਵਲ ਅਤੇ ਜਲ-ਕੁਮੁਦ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਹੰਸ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ, ਬਗਲੇ ਅਤੇ ਕੁਰਲੀਆਂ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੰਪਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਹਿਤਕਾਰੀ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ।" "ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੱਖਣ ਦੇ ਗੋਲੇ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਵੱਕਰੀ ਚੋਚ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਉੱਥੇ, ਰਾਮ, ਤੂੰ ਪੰਪਾ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਮੱਛੀਆਂ ਖਾਵੇਂਗਾ, ਜੋ ਤਾਜ਼ਾ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਬਿਨਾ ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਪੂੰਝ ਦੇ, ਸੂਕੇ ਹੋਏ, ਪਤਲੇ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਹੱਡੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵੁਕ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ; ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਮੱਛੀਆਂ ਖਾਵੇਂਗਾ, ਪੰਪਾ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ।" "ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪੰਪਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਭਰੇਗਾ, ਜੋ ਕੰਵਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਠੰਢਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਸਫੈਦ ਕੱਚ ਵਰਗਾ ਸਾਫ਼ ਹੈ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੈਨੂੰ ਕੰਵਲ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਫਿਰਦੇ ਵਾਨਰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ।" "ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਜਾਨਵਰ ਵਿਖਾਏਗਾ ਜੋ ਲਾਲਚ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਪੰਪਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੀਲੇ ਜਾਨਵਰ ਵੇਖੋਗੇ; ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ, ਤੁਸੀਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਵੇਖੋਗੇ।" "ਪੰਪਾ ਦੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਉੱਥੇ ਦਰੱਖਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਰਾਤ ਚੰਪਾ। ਅਤੇ ਕੰਵਲ ਤੇ ਜਲ-ਕੁਮੁਦ ਵੀ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਗੁਲਦਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਮੁਝ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂ ਝੜਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਉੱਥੇ ਮਤੰਗ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਡੂੰਘੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ।" "ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਜਾ ਕੇ ਥੱਕ ਕੇ, ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਕਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਗੁਲਦਸਤਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ।" "ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੇਵਕਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਬਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਤਪਸਵਿਨੀ ਹੈ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵੰਦਨਯੋਗ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਤੈਨੂੰ, ਰਾਮ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵੇਖੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਫਿਰ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਉਹ ਅਦੁੱਤੀਯ ਤੇ ਗੁਪਤ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਜੋ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਮਤੰਗ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹਾਥੀ ਵੀ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਅਭਿਮਾਨ, ਉਹ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਮਤੰਗ ਦਾ ਉਪਵਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬਾਗ ਹੋਵੇ।" "ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੂੰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰੇਂਗਾ; ਅਤੇ ਪੰਪਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਖਿੜਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।" "ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਹੋਈ ਹਰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਬੁਰੇ ਚਰਿਤਰ ਅਤੇ ਮੰਦ ਕਰਮ ਵਾਲਾ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਉਸਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।