ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਹੇ ਰਾਘਵ! ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਿਤਰ ਬਣਾ ਲੈ। ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਤੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਉਹ ਨਦੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਪਹਾੜੀ ਕਿਲੇ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਏਗਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇਗਾ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਵਿਛੋੜੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਤੇਰੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਵੇਗਾ।” ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਤਿਹੱਤਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਕਬੰਧ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਮ! ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਰਾਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇਹ ਖਿੜਦੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜੰਬੂ, ਪ੍ਰਿਯਾਲਾ, ਕਠਲ, ਬਰਗਦ, ਅੰਜੀਰ, ਟਿੰਡੂ, ਪੀਪਲ, ਕਰਨਿਕਾਰ, ਆਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਾਗ ਰੁੱਖ, ਤਿਲਕ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੜਣ ਵਾਲਾ ਚਮਪਾ, ਨੀਲਾ ਅਸ਼ੋਕ, ਕਦੰਬ ਅਤੇ ਖਿੜਦੇ ਹੋਏ ਕਰਵੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਲਾਲ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਲਾਲ ਪਰੀਭਦ੍ਰਕ ਰੁੱਖ ਹਨ। ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾ ਦੇ, ਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਉਹ ਮਿੱਠੇ, ਅੰਬਰ ਵਰਗੇ ਫਲ ਖਾ ਸਕੇਂ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰਵਾਂ ਦੇ ਉਪਵਨ ਜਾਂ ਨੰਦਨ ਬਾਗ। ਉੱਥੇ, ਚੈਤਰਰਥ ਬਾਗ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਰੁੱਖ ਬੱਦਲਾਂ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਿਲਾ ਕੇ ਤੂੰ ਫਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਭਟਕਦੇ ਹੋ। ਫਿਰ, ਹੇ ਵੀਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਪੰਪਾ ਨਾਮਕ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੋਗੇ, ਜੋ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਮਿਟੀ ਨਾਲ, ਸਮਤਲ, ਸੁਚੱਜਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਘਾਹ-ਝਾੜੀ ਦੇ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਕਮਲ ਤੇ ਕਵਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੰਸ, ਜਲ-ਪੰਛੀ, ਬਗਲੇ ਤੇ ਕੁਰਰੀ ਬੇਖੌਫ਼ ਤਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ। ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਵੇਂਗਾ, ਜੋ ਘਿਉ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ—ਕੁਝ ਲਾਲ, ਕੁਝ ਟੇਢੀ ਚੋਚ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮੱਛੀਆਂ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਪੰਪਾ ਦੇ ਬੇਹਤਰੀਨ ਮੱਛੀਆਂ ਖਾਵੇਂਗਾ, ਜੋ ਤਾਜ਼ਾ ਫੜੀਆਂ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਪੱਖਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੂਕੇ, ਪਤਲੇ ਤੇ ਇਕ ਹੱਡੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਕਾਏਗਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਪੰਪਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਖਾਵੇਂਗਾ। ਉਹ ਪੰਪਾ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੁਗੰਧਤ, ਸ਼ੁਭ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਲਿਆਵੇਗਾ, ਜੋ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਸਫੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਬਾਂਦਰ ਵੀ ਲਿਆਵੇਗਾ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਤੁਰ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਵਿਖਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਰੰਭਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਪੰਪਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੀਲੇ ਜਾਨਵਰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦ ਤੂੰ ਤੁਰਦਾ ਹੈਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਵੇਖੇਂਗਾ। ਪੰਪਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਹਲਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਉੱਥੇ ਰੁੱਖ ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਰਾਤ ਚਮਪਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਖਿੜਦੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਕਵਲ ਵੀ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਟੰਗੀਆਂ। ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸੁੱਕਦੀਆਂ ਜਾਂ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਉੱਥੇ ਮਤੰਗ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਜੋ ਮਹਾਂਤਪਸੀ ਹਨ, ਡੂੰਘੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਉਹ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂਲ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਮੋਤੀ ਗਿਰਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਤਪਸਵਿਨੀ ਔਰਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਬਰੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵ-ਸਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇਗੀ, ਤਦ ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗੀ। ਫਿਰ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਪੰਪਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਉਹ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖੇਂਗਾ। ਉੱਥੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਮਤੰਗ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹਾਥੀ ਵੀ ਨਾ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਮਣ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਜੋ ਮਤੰਗ ਦੇ ਉਪਵਨ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਪੂਰਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣੇਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਮ; ਅਤੇ ਪੰਪਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਖੁਦ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਜਦ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਹੋਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।