ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਹੇ ਰਾਘਵ! ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵਾਲੀ ਨੇ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ, ਹੁਣ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਤੇ ਨਿਧੜਕ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਮ! ਆਪਣੇ ਸੱਚ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਉਸ ਬਾਂਦਰ ਮੁਖੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਿਤਰ ਬਣਾ ਲੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਤੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਘਵ! ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣੀ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਉਹ ਨਦੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਪਹਾੜੀ ਕਿਲੇ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਏਗਾ, ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਵਾਏਗਾ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹਾਨ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰੂਪ ਹਨੁਮਾਨ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਦੇਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਰਾਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਕਬੰਧ, ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੁੜ ਰਾਮ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਰਾਮ! ਇਹ ਸਾਫ ਸੁਚੱਜਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਹੋਏ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਖੜੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜੰਬੂ, ਪ੍ਰਿਯਾਲ, ਕਠਲ, ਬੋਹੜ, ਅੰਜੀਰ, ਟਿੰਡੂਕ, ਪੀਪਲ, ਕਰਨਿਕਾਰ, ਅੰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਾਗਰ, ਤਿਲਕ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੜਨ ਵਾਲਾ ਚੰਪਾ, ਨੀਲਾ ਅਸ਼ੋਕ, ਕਦੰਬ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਕਰਵੀ ਵੀ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਲਾਲ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਗੂੜ੍ਹੇ ਲਾਲ ਪਰਿਭਦ੍ਰਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਤੂੰ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਰਸਦਾਰ ਫਲ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰਵਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਾਂਗ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਬਾਗ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮਿਲਾਪ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਭਾਰੀ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਰੁੱਖ ਬਦਲਾਂ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਫਲ ਲਿਆਏਗਾ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਜਾਵੋਗੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਵੀਰੋ! ਤੁਸੀਂ ਪੰਪਾ ਨਾਂ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੋਗੇ। ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਮਤਲ, ਕਕੜੀ-ਰੇਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਚੱਜਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ! ਇਸ ਦੀ ਰੇਤ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਮਲ ਤੇ ਕੁਮੁਦਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੰਸ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ, ਬਗਲੇ ਤੇ ਕੁਲਹੜੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਘਿਉ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ—ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਵਕਰੀ ਚੋਚ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਰੀਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਪੰਪਾ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਮੱਛੀਆਂ ਖਾਵੇਂਗਾ, ਜੋ ਤਾਜ਼ਾ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਪੰਖ ਬਿਨਾ, ਭੁੰਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਤਲੀਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਹੱਡੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਰੋਸੇਗਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਪੰਪਾ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਵੇਂਗਾ। ਉਹ ਪੰਪਾ ਦੀ ਸੁਗੰਧਤ, ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਠੰਡੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਜਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਰ ਕੇ ਲਿਆਵੇਗਾ, ਜੋ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਦਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਏਗਾ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਏਗਾ ਜੋ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਡੱਕਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ! ਤੂੰ ਪੰਪਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੀਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਪੰਪਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਹਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਉੱਥੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਚੰਪਾ। ਉੱਥੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਤੇ ਕੁਮੁਦਨੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀਆਂ। ਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਕਦੇ ਸੁੱਕਦੀਆਂ ਜਾਂ ਝੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਉੱਥੇ ਮਤੰਗ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ—ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਹਿਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਮੂਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਥਕ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਉੱਗੀਆਂ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੰਮੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਇਕ ਸੇਵਕਣ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਬਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵੇਗੀ, ਹੇ ਰਾਮ! ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸੁਗਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗੀ। ਫਿਰ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਉਹ ਅਤਿ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਗੁਪਤ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਜੋ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਥੀ ਵੀ ਨਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਨਾਂ ਹੀ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਹ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਮਤੰਗ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕਹਿਣਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰੇਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਮ! ਪੰਪਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।