ਕਬੰਧ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਰਾਮ! ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਕੇ ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਅਵਸਥਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਪਰ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਨਿੰਦਤ ਰੂਪ ਪਾ ਲਿਆ। ਪਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਉਚਿਤ ਹੈ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜੇਗਾ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ; ਹੇ ਵੀਰ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਤੁਰੰਤ ਮਦਦ ਲਈ ਉਪਾਏ ਸੋਚ ਲਵੇਗਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਫਿਰਿਆ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਹੁਣ, ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਚੀਰੇ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਅੱਗ ਜਗਾਈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਚਿਤਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਲਾਈ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਜਲਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਕਬੰਧ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਘਿਉ ਦੇ ਡਲੇ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਿਘਲ ਕੇ ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਕਬੰਧ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅੱਗ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਧੂਆਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉੱਠਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਮਿੱਟੀ ਰਹਿਤ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਚਿਤਾ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਉੱਡਿਆ, ਸੁਚੱਜੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਹਰ ਅੰਗ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਸਜੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੋਤੀ ਹੋਈ ਸੁੰਦਰ ਵਿਮਾਨ ’ਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕਬੰਧ ਹੁਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦਿਆਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਰਾਘਵ! ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕੇਂਗਾ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਛੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਕੰਮ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੱਕ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਦੁੱਖ ਆਇਆ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਉੱਤੇ ਅਪਰਾਧ ਹੋਇਆ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ; ਨਾ ਕਰੇ ਬਿਨਾ, ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ! ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ, ਇੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਹ ਚਾਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਪੰਪਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੇੜੇ ਚਮਕਦੇ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬੜਾ ਬਲਵਾਨ, ਅਣਮਾਪ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਕਾ, ਨਿਮਰ, ਦ੍ਰਿੜ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਤੁਰ, ਨਿਡਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਰਾਜ ਲਈ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਹ ਤੇਰੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਥੀ ਬਣੇਗਾ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਾਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੱਸਣ ਦੇ। ਇਹ ਹੋਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਇක්ෂਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਇੱਥੋਂ ਛੇਤੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ ਜਾ, ਹੇ ਵੀਰ! ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾ, ਅੱਜ ਹੀ ਜਾ ਕੇ। ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਭੜਕਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰ।" "ਉਹ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਥੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈ; ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਫਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸਫਲ, ਭਾਲੂ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ; ਉਹ ਹੁਣ ਪੰਪਾ ਨੇੜੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਨੇ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ, ਹੁਣ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਕੇ; ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਆਪਣੇ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਤੇ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਚਤੁਰ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਰਿਆ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਪਹਾੜੀ ਕਿਲੇ ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੇਗਾ।" "ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਵੇਗਾ; ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇਗਾ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੇਜੇਗਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਜੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰੇਗਾ।" "ਚਾਹੇ ਤੇਰੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਵਾਲਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਕਬੰਧ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਰਾਮ! ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਰਾਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੇ ਹਨ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜੰਬੂ, ਪ੍ਰਿਆਲਾ, ਕਠਲ, ਬਰਗਦ, ਅੰਜੀਰ, ਟਿੰਡੂ, ਪੀਪਲ, ਕਰਨਿਕਾਰ, ਅੰਬ ਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਣ ਦਾ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।