ਕਬੰਧ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਥੱਕ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸ਼ਰੀਰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੈਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਮਾਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਲਾਹ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਵਿਧੀ ਵੀ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਘਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਬੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਅਸੀਂ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ।” ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਟੁੱਟਿਆ ਸੁੱਕਾ ਲੱਕੜ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਤੇ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਸਾੜਾਂਗੇ; ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ, ਕਿੱਥੇ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਦੈਤ ਕਬੰਧ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਕੋਇ ਦਿਵਵ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਸਾੜਿਆ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਾਪਸ ਲਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਸਾੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਰੂਪ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਤ ਹੈ। ਪਰ, ਸੂਰਜ ਥੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਸਾੜ ਦੇ, ਰਾਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੈ। ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾੜੇਗਾ, ਹੇ ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਵੀਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੇਗਾ। ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈ; ਹੇ ਵੀਰ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਤੋਂ ਲੁਕਣੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਦੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਬੰਧ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਚੀਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਅੱਗ ਜਗਾਈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਸਾੜੀ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਕਬੰਧ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਘਿਉ ਦਾ ਡਲਾ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲ ਕੇ ਸੜ ਗਿਆ। ਚਿਤਾ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ—ਬਿਲਕੁਲ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਧੂੜ ਰਹਿਤ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਦੇਵੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਤਾਕਤਵਾਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਤੋਂ ਉੱਡ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰ ਅੰਗ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਕੇ। ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਹੰਸਾਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਪਾਸੇ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦਿਆਂ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕੇਂਗਾ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਛੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਕੰਮ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਜਾਂਚ ਹੋਣ ਤੇ, ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਧੂਰਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਦੁੱਖ ਆਇਆ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਉੱਤੇ ਅਪਮਾਨ ਹੋਇਆ।” “ਇਸ ਲਈ, ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਹੇ ਦੋਸਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਨਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਸੁਣ, ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਭਰਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਨੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਚਾਰ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਵੀਰ, ਪੰਪਾ ਦੀ ਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਮਕਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਅਣਮਾਪ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਕਾ, ਨਿਮਰ, ਦ੍ਰਿੜ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਹੈ।” “ਉਹ ਕਾਬਲ, ਨਿਡਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲ ਤੇ ਸ਼ੌਰਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੇ ਰਾਜ ਲਈ ਘਰੋਂ ਕੱਢਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਤੇਰੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣੇਗਾ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਰਾਮਾ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਨਾ ਭਰ। ਇਹ ਹੋਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।” “ਇਥੋਂ ਜਲਦੀ ਚਲ, ਹੇ ਵੀਰ, ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਅੱਜ ਹੀ ਜਾ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਉਸ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਦੋਸਤੀ ਕਰ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲੈ। ਉਹ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਥੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈ; ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।” “ਉਹ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਰਾਜਾ ਰੀਛ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ; ਉਹ ਹੁਣ ਪੰਪਾ ਨੇੜੇ, ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਚੌਕਸ, ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਅਨਿਆਏ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਆਪਣੇ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਉਸ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।