ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ, ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਰਾਕਸ਼ਸਾ ਕਬੰਧ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਬੰਧ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਆਸ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਮੈਨੂੰ ਪਕੜਨ ਆਵੇਗਾ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਕੇ, ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰਾਮ ਹੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੋ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮਾ—ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।" ਕਬੰਧ ਆਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਚ ਕਿਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਾਨਵ।" ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ-ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਵਾਲੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਰੀਤ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮਕ ਰਘੁਕੁਲ ਵੰਸ਼ੀ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਨਸਥਾਨ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਰੂਪ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਵਸਤੀ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਅਸੀਂ ਦੁਖੀ, ਬੇਸਹਾਰਾ, ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਘੁੰਮਦੇ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਲੋਕ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਰਾਮ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਵੀਰ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਜਲਾਉਣਗੇ; ਦੱਸ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸਨੇ ਜਾਂ ਕਿੱਥੇ ਲਿਆ?" "ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸਚਮੁਚ ਪਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਭਲਾ ਕਰ; ਦੱਸ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਪੱਛਣ 'ਤੇ, ਕਬੰਧ, ਜੋ ਬੜਾ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਬੰਧ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇਲਾਹੀ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਕੌਣ ਉਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।" "ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਨਾ ਜਲਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜਿਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ—" "ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ; ਆਪਣੀ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਰੂਪ ਲਿਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਤ ਹੈ।" "ਪਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਜਲਾਓ, ਰਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲਾਓ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਵੰਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਲੱਭੇਗਾ।" "ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮਕ ਹੈ; ਹੇ ਵੀਰ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਉਪਾਯ ਕਰੇਗਾ।" "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ; ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਲਈ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ।" ਇੱਥੇ, ਬਹਤਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਬੰਧ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਹਨ, ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਚੀਰੇ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅੱਗ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਅੱਗੀ ਦੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਸਲਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚਿਤਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਹੈ। ਕਬੰਧ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਘੀ ਦੇ ਡਲੇ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਆਹਿਸਤਾ-ਆਹਿਸਤਾ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਝਟਕ ਕੇ, ਕਬੰਧ ਇੱਕ ਧੂੰਏ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਧੂੜ ਰਹਿਤ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਇਲਾਹੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤੇ ਅਤਿ ਬਲਸ਼ਾਲੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਚਿਤਾ ਤੋਂ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਉੱਠਦਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਅੰਗ ਤੇ ਗਹਣੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਵਾਈ ਰਥ 'ਚ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੰਸ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਉਜਲਾ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਬੰਧ, ਹੁਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਸੁਣੋ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ।" "ਰਾਮ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਛੇ ਉਪਾਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਖ ਭੋਗਿਆ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਵਿਅਥਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਚੰਗੇ ਮਿਤ੍ਰ, ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ; ਨਾ ਕਰਨ ਤੇ, ਮੈਂ ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ।" "ਸੁਣੋ, ਰਾਮ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਮ ਦਾ ਵਾਨਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵਾਲੀ ਨੇ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਹ ਚਾਰ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਵੀਰ, ਪੰਪਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਅਤੁੱਟ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ, ਨਮਰ, ਨਿਸ਼ਚਲ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਵਿਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਕੁਸ਼ਲ, ਨਿਰਭੈ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਯੋਗਤਾ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਦੇ ਲਈ ਨਿਕਾਲਿਆ ਗਿਆ।" "ਉਹ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰੇਗਾ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ 'ਚ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੀਂ।" "ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਹੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।" "ਇੱਥੋਂ ਜਲਦੀ ਜਾ, ਹੇ ਵੀਰ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਅੱਜ ਹੀ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ।" "ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਜਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਜਾ; ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰ।" "ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਸਹੀ ਮਿੱਤਰ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ; ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਫਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸਫਲ, ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੇਗਾ; ਉਹ ਹੁਣ ਪੰਪਾ ਨੇੜੇ, ਚੌਕਸ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ, ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।" "ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਵਾਲੀ ਵੱਲੋਂ ਅਨਿਆਇਤ, ਹੁਣ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ, ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਨਵਾਂ ਉਮੀਦ ਦਾ ਚਾਨਣ ਜਗਿਆ।