ਕਬੰਧਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਜਦੋਂ ਰਾਮਾ, ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਕੱਟ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਅਜਾਣ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਲਾਏਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਅਸਲ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਤੂੰ ਦਾਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਰੂਪ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਮਿਲਿਆ। ਮੈਂ ਮਹਾ-ਤਪ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹ्मਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਬਰਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਟਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੌ-ਸਪੋਕ ਵਾਲੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪੱਟ ਤੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਮੇਰੇ ਪੱਟ ਤੇ ਸਿਰ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਸਮਾ ਗਏ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਯਮ-ਲੋਕ ਭੇਜ ਦੇ, ਪਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਵਚਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।' ਮੈਂ, ਭੁੱਖਾ ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਪੱਟ, ਸਿਰ ਤੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਜੀ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਇਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਮੇਰੇ ਪੇਟ 'ਚ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਦੰਦ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੰਬੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਸਿੰਘ, ਹਾਥੀ, ਹਿਰਨ, ਤੇ ਬਾਘ ਆਦਿ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦੋਂ ਰਾਮਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਯੁੱਧ 'ਚ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਕੱਟਣਗੇ, ਤੂੰ ਸੁਰਗ ਜਾਵੇਂਗਾ।' ਇਸ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ 'ਚ ਜੋ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਸਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮਾ ਆਏਗਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਫੜੇਗਾ। ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ 'ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਸੰਭਾਲਣ 'ਚ ਥਕ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਮਾ ਹੈਂ—ਤੈਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੋਵੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ—ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣਗਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿਤ੍ਰਤਾ-ਵਿਧੀ ਵੀ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮਾ ਨੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਨਸਥਾਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਪਤਾ ਹੈ, ਰੂਪ ਨਹੀਂ।" "ਅਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਅਸੀਂ ਦੁੱਖੀ, ਨਿਰਾਸ਼, ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਸਹਾਰਾ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣੀ।" "ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ, ਵਿਰਲੇ ਯੋਧਾ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੱਡ 'ਚ ਜਲਾਵਾਂਗੇ; ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸ—ਕਿਸ ਨੇ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰ; ਖੋਲ ਕੇ ਦੱਸ।" ਰਾਮਾ ਦੇ ਐਸਾ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ, ਵਾਕ-ਚਾਤੁਰ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਦੇਵ-ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਲਾਇਆ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਮੁੜ ਲਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਕੌਣ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।" "ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜਾਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜਿਸ ਮਹਾ-ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਉਹ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ-ਕਾਰਣ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ।" "ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਣ ਖੋ ਗਿਆ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮਾ; ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਰੂਪ ਲਿਆ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।" "ਪਰ, ਸੂਰਜ ਥਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਖੱਡ 'ਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਜਲਾਓ, ਰਾਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੈ।" "ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਖੱਡ 'ਚ ਜਲਾਵੋਗੇ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਕੌਣ ਉਹ ਮਹਾ-ਯੋਧਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੱਭੇਗਾ।" "ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਕਰੋ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈ; ਉਹ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਜਲਦੀ ਕਰੇਗਾ।" "ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਣ ਲਈ ਘੁੰਮ ਚੁੱਕਾ।" ਇੱਥੇ ਬਹਤਰਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਅੰਤ ਆਇਆ। ਸੁਣੋ। ਕਬੰਧਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ—ਰਾਮਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਪਹਾੜੀ ਖੱਡ ਵੱਲ ਆਏ ਅਤੇ ਅੱਗ ਜਗਾਈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ funeral pyre ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੜਦੀ ਰਹੀ। ਕਬੰਧਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਘੀ ਦੇ ਡਲੇ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗ 'ਚ ਪਿਘਲ ਕੇ ਸੜ ਗਿਆ। ਅੱਗ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਕਬੰਧਾ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਦਿਵਿਆ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ pyre 'ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪਹਿਨਾਵੇ 'ਚ, ਹਰ ਅੰਗ 'ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ, ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹਵਾਈ ਰਥ 'ਤੇ ਖੜਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾ-ਤੇਜੀ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦੱਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਬੰਧਾ, ਹੁਣ ਆਕਾਸ਼ 'ਚ ਚਲਦਾ, ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣੋ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭੋਗੇ।" "ਰਾਮਾ, ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਛੇ ਰਸਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਕੇ, ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ, ਰਾਮਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ, ਜੋ ਅਧੂਰਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਖ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ 'ਤੇ ਹੋਇਆ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ, ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ; ਨਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।