ਲਖ਼ਮਣ ਦੇ ਸਵਾਲ ਪੂਛਣ 'ਤੇ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਕਹੇ ਸ਼ਬਦ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰੋ! ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਹੱਥ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਕੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੁਸੀਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।" ਕਬੰਧ ਨੇ ਲਖ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਗਾਹ ਕੀਤਾ, "ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਘਨ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਕਰਕੇ।" ਕਬੰਧ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, "ਰਾਮਾ, ਕਦੀ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਤੇ ਸੁੂਰਜ, ਚੰਦ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਧੂ, ਸਥੂਲਸ਼ਿਰਸ, ਮੇਰੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੇਰੇ ਇਹ ਕ੍ਰੂਰ ਰੂਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇ!' ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦ ਰਾਮਾ ਤੇਰਾ ਹੱਥ ਕੱਟ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਲਾਏਗਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਲੈ ਲਵੇਂਗਾ।' ਲਖ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਦਾਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹੈਂ।" ਕਬੰਧ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇੰਦਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਰੂਪ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। ਮੈਂ ਗੰਭੀਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵਾ ਨਾਹ ਹੋਇਆ। ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਇੰਦਰ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੌ ਸਪੋਕ ਵਾਲੀ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਤੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਭੇਜਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਚਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣ।' ਮੈਂ, ਪੈਰ, ਸਿਰ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ, ਬਿਨਾਂ ਖੁਰਾਕ ਦੇ, ਕਿਵੇਂ ਲੰਮਾ ਜੀ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਨੁਕੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੰਬੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਸੀ—ਸਿੰਘ, ਹਾਥੀ, ਹਿਰਨ, ਤੇ ਬਾਘ—all ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਦ ਰਾਮਾ ਤੇ ਲਖ਼ਮਣ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੱਟਣਗੇ, ਤਦ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਜਾਵੇਂਗਾ।' ਕਬੰਧ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ, ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਸੀ—ਰਾਮਾ ਆਵੇਗਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਤੇ ਆਸ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਥਕ ਚੁਕ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਰਾਮਾ ਹੋ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਲਾਹ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਰੀਤ ਵੀ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮਾ ਨੇ, ਲਖ਼ਮਣ ਦੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਨਸਥਾਨ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਰੂਪ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਅਸੀਂ ਦੁੱਖੀ, ਨਿਰਾਧਾਰ, ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੋ ਲੋਕ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਤੇ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਸਮੇਂ ਤੇ ਲਿਆਉਣੀ। ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ, ਵਿਰੋਧੀ, ਉਸ ਵੱਡੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਾਂਗੇ; ਇਸ ਲਈ ਦੱਸ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਵੱਡਾ ਭਲਾ ਕਰ, ਦੱਸ।" ਰਾਮਾ ਦੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਕੋਈ ਦਿਵਿਆ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਨਾ ਮੈਂ ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਜਲਾਇਆ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਲੈ ਲਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਰਾਮਾ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਲਾਇਆ, ਮੈਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸੀਤਾ ਲੈ ਗਈ— ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ; ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਰੂਪ ਪਾਇਆ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਤ ਹੈ। ਪਰ, ਜਦ ਤਕ ਥੱਕ ਚੁਕਾ ਸੂਰਜ ਅਸਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਜਲਾਓ, ਰਾਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲਾਓ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਲੱਭੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਕਰੋ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈ; ਉਹ ਤੇਰੀ ਲਈ ਤੇਜ਼ ਮਦਦ ਦਾ ਉਪਾਅ ਕਰੇਗਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਲਈ ਭਟਕਦਾ ਸੀ।" ਕਬੰਧ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪਹਾੜੀ ਦਰਾਰ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਅੱਗ ਜਗਾਈ।