ਲੱਖਣ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਬੰਧਾ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਆਵੇਂ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਇਹ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?" ਲੱਖਣ ਦੇ ਇਹ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਕਬੰਧਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਵੀਰੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾਗ ਹੈ। ਮੇਰੀਆਂ ਉਹ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫੜਿਆ ਸੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੀਂ ਕੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਇਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੈਹਿਕ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਪਾਇਆ।" ਕਬੰਧਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਕਦੇ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਤਿੰਨਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਇਸ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਭਯੰਕਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਸਥੂਲਸ਼ਿਰਾ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੇਰਾ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨਾਸ ਹੋਵੇ!' ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦੇਣਗੇ, ਤਦ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਹਿਮਾ-ਯੁਕਤ ਰੂਪ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।' ਲੱਖਣ, ਤੂੰ ਦਾਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ।" "ਇੰਦਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਰੂਪ ਮਿਲਿਆ। ਕਦੇ ਮੈਂ ਬੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਬੈਠੇ। ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਹੁਣ ਇੰਦਰ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਲਵੇਗਾ? ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਜਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤੇ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਦੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੇਣ।'" "ਮੈਂ ਨਾ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਨਾ ਸਿਰ ਨਾਲ, ਨਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਮਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ, ਨੁਕੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਤੇ ਸਿੰਘ, ਹਾਥੀ, ਹਿਰਨ, ਬੱਘ, ਸਭ ਖਾ ਜਾਂਦਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟਣਗੇ, ਤੂੰ ਸੁਗਮ ਰਸਤਾ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।'" "ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਖਦਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਰਾਮ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਵੇਗਾ, ਮੇਰਾ ਉਧਾਰ ਕਰੇਗਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਮ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਉਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਰੀਤ ਵੀ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਲੱਖਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਨਸਥਾਨ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਪਤਾ ਹੈ, ਰੂਪ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਅਸੀਂ ਦੁੱਖੀ, ਨਿਰਾਸ, ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਤੇ ਮਦਦ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਲਿਜਾਇਆ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰ।" ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਬੋਲੇ, "ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦਿਵਿਆ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਨਾ ਮੈਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਂਗਾ ਅਤੈ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਤਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੈ।" "ਅਣਸਾੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ। ਜਿਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਰੂਪ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ, ਸੂਰਜ ਥੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਸਾੜ ਦੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਉਚਿਤ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਤਿੰਨਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਫਿਰਿਆ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਬੰਧਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ।