ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ। ਜਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੋਨੋ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?" ਜਦ ਉਹ ਐਸਾ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਰਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਿਰਾਸਤਦਾਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮਝੋ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, "ਜਦ ਇਹ ਦਿਵਯ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕੱਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਲੈ ਗਿਆ; ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਕਬੰਧ ਵਾਂਗ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹੋ, ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੂੰਹ ਤੇ ਪੈਰ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ?" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਕਬੰਧ ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰੋ! ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੁਸੀਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਿਅੰਗੀ ਰੂਪ ਪਾਇਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" ਕਬੰਧ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਕਦੇ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ, ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ—ਇੱਕ ਅਜੋਖਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਚਮਕ, ਐਸਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਸੀ; ਇਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਭੈ ਬਣ ਗਿਆ।" "ਰਾਮ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸਥੂਲਸ਼ਿਰਸ ਮੇਰੇ ਕਰਤੂਤਾਂ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰਾ ਇਹ ਕਰੂ ਰੂਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇ!' ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਕਦੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦ ਰਾਮ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਾੜੇਗਾ—ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪਾਵੇਗਾ।' ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਾਣ ਲੈ, ਤੂੰ ਦਾਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" "ਇੰਦਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੂਪ ਪਾਇਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਟਕਾਵ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਇੰਦਰ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ?" "ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੌ-ਸਪੋਕ ਵਾਲੀ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਤੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਤੇ ਸਿਰ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਏ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਭੇਜਿਆ।" "ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਵਚਨ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।' ਮੈਂ, ਭੁੱਖਾ, ਪੈਰ, ਸਿਰ ਤੇ ਮੂੰਹ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਹੋਏ, ਕਿਵੇਂ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਜੀ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ।" "ਇਹ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸਿੰਘ, ਹਾਥੀ, ਹਿਰਨ, ਅਤੇ ਬਾਘ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੱਟਣਗੇ, ਤਦ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਜਾਵੇਗਾ।'" "ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਰਾਮ ਆਵੇਗਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਫੜੇਗਾ।" "ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਥਕ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਹੋ—ਤੁਹਾਡੀ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ, ਰਾਘਵ—ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ।" "ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਲਾਹ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਨੋ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਰੀਤ ਵੀ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਬੰਧ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਘਵ ਨੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਜਨਸਥਾਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦਾ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਪਤਾ ਹੈ, ਰੂਪ ਨਹੀਂ।" "ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਅਸੀਂ ਦੁੱਖ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ, ਨਿਰਾਸ਼, ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਵਾਂਗ, ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਲੋਕ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਤੇ ਮਦਦ ਦਿੰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਟੁੱਟੀ ਲੱਕੜ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸ਼ੂਰੀ, ਵੱਡੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦੇਵਾਂਗੇ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸ—ਕਿਸ ਨੇ ਲਿਆ, ਕਿੱਥੇ ਲਿਆ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਭਲਾ ਕਰ; ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ।" ਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਕੋਇ ਦਿਵਯ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।