ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹਨੇਰੇ ਨੇ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵੇਖ, ਹੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਪੁਰਖ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਕਦੀਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਲਈ ਭਾਗ ਦਾ ਭਾਰ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਬੜੇ-ਬੜੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੇ ਟੀਲੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਬੜੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਥੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜ ਕੇ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਬੋਲਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਧੀਆ ਯੋਧਿਆਂ, ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਖੁਰਾਕ ਬਣਨ ਆਏ ਹੋ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮਾੜਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਸਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਫੜ ਲਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਆਓ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਈਏ। ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਰਾਜੇ ਲਈ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਣੀਏ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ।" ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਬੰਧ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਿਆਨਕ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਪਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਕੱਟ ਦਿਤੀਆਂ। ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਖੱਬੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟਣ ਤੇ, ਉਹ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਚੀਖ ਮਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਚੌਂਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਪਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਥੜਿਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀਆਂ ਸਨ, ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਰਾਮ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ; ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦ ਇਹ ਪਰਮ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਇੱਕਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ, ਕਬੰਧ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੇ ਪੁਰਖ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਭਾਗਾ ਹੈ। ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਕੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੁਸੀਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਿਗੜਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।" ਫਿਰ ਕਬੰਧ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, "ਕਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਮ, ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਬੇਹੱਦ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗਾ। ਇਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਥੂਲਸ਼ਿਰਾ ਨਾਮ, ਮੇਰੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ। ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੇਰਾ ਇਹ ਕ੍ਰੂਰ ਰੂਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ!' ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਜਦ ਰਾਮ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਕੱਟ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪਾਵੇਂਗਾ।' ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮੈਂ ਦਾਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹਾਂ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੋਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਰੂਪ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਬੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਇੰਦਰ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੌ-ਫਾੜ ਵਾਲੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਾੜ ਦਿੱਤੇ। ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਯਮ ਲੋਕ ਭੇਜ ਦੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।' ਮੈਂ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ, ਸਿਰ ਤੇ ਮੂੰਹ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਲੰਮਾ ਜੀ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦਾਂਤ ਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਤੇ ਖਾਂਦਾ ਸੀ—ਸਿੰਘ, ਹਾਥੀ, ਹਿਰਨ, ਬਾਘ—ਸਭ ਕੁਝ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ...' ਇੱਥੇ ਕਬੰਧ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਬੜੀ ਸਹਾਨੁਭੂਤੀ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ।