ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਿਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਵੋਗੇ ਅਤੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਿਆਂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੋਗੇ।" ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਸਦਾ ਰੱਖਣਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਵੀਰ, ਵਿਅਰਥ ਡਰ ਨਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਕਰੂੜ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਕਬੰਧ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਢੇ ਬਲਦਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ?" ਕਬੰਧ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਬਲਦਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਹੁਣ ਜਿੰਦਗੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਔਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੁੱਕਿਆ ਮੂੰਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਤਕਲੀਫ਼ ਨੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਸਾਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਵੇਖ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਲਈ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਬੋਝ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਹਿਰ ਹਨ, ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੇ ਟੀਲੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਸੌਮੀਤ੍ਰੀ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕਬੰਧ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਸਿੱਧੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਕਬੰਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਖੜੇ ਹੋ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਹਾਂ? ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਖਾਣ ਲਈ ਆਏ ਹੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਸੀ ਪਰ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਆਉਂ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਈਏ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਬੇਬਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਵਾਬ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਮੂੰਹ ਨਾਲ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭਾਰੀ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਆਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਹੁੰ ਪਾਸ ਫੈਲ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲਾ ਬੱਦਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਰਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ। ਜਦ ਮਾਤਾ ਨੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜਦ ਇਹ ਦਿਵਯ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਇਕੱਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਚੱਕ ਲਿਆ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪਰ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਕਬੰਧ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੂੰਹ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਲੈ ਕੇ, ਟੁੱਟੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ?" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰੋ। ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਸੁਣੋ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਿਗੜਿਆ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਪਾਇਆ।" ਕਬੰਧ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਮ, ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਇਹ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਥੂਲਸ਼ਿਰਸ, ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰਾ ਇਹ ਕਰੂੜ ਰੂਪ ਨਾਸ ਹੋਵੇ!' ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਹੋਵੇ।" "ਫਿਰ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਦ ਰਾਮ ਤੇਰੇ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਾੜੇਗਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।' ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਤੂੰ ਦਾਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ।