ਜਦੋਂ ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਹੀ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਬਲੀਦਾਨ ਦੇ ਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾ।" ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਦਾਦਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂ, ਰਾਮ, ਤਦ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਮੀਤ੍ਰਾ-ਨੰਦਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਵੀਰ, ਵਿਅਰਥ ਡਰ ਨਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਕਰੂਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਕਬੰਧ, ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵੱਲ ਆ ਗਿਆ। ਕਬੰਧ, ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਬੜੀ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਢੇ ਸਾਂਡਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੱਡੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਹਨ? ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਆਏ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਸਮਤ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਲੈ ਆਈ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ?" ਉਹ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦਾ, "ਇੱਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਂਡਾਂ ਵਰਗੇ ਤਿੱਖੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ ਹੋ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।" ਇਹ ਕਬੰਧ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁੱਕੀ ਜੁਬਾਨ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਵਾਰੀ, ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਆਈ।" ਰਾਮ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੌਤ ਦੀ ਇਹ ਘੜੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਪਾਈ, ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ। ਵੇਖ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਕਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਪਏ ਹਾਂ। ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਭੀ ਭਾਰਾ ਨਹੀਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ। ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੇ ਟੀਲੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਲ ਤੱਕਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਕਬੰਧ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਬੰਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਇੰਝ ਖੜੇ ਹੋ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਖਾਣਾ ਬਣੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਕਟ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਤੇ ਨਿਡਰ ਸਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਨੀਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਫੜ ਲਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਚਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦੇਈਏ। ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਰਾਘਵ, ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਅਸਹਾਇ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਗ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਬੰਧ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤ ਕਰੂੜ ਮੁਖ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਪਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋ ਬਾਂਹਾਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ। ਰਾਮ ਨੇ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਖੱਬੀ। ਬਾਂਹਾਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੇ, ਕਬੰਧ ਵੱਡੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਹੋ ਕੇ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?" ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਨੇ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਰਾਮ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਮਾਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕੀਤਾ, ਰਾਮ ਜੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਇੱਥੇ ਵੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੱਕ ਲਿਆ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪਰ, ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਕਬੰਧ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋ?" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਇਹ ਪੁੱਛ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਾਗ ਹੈ। ਮੇਰੀਆਂ ਜਕੜੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੀਂ ਕੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਇਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਿਗੜਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ।" ਫਿਰ ਕਬੰਧ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਮ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਚਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਸੀ। ਇਸ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਥੂਲਸ਼ਿਰਸ ਨਾਮਕ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਜਦ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰਾ ਇਹ ਕਰੂਰ ਰੂਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ!' ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇ। ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ, ਤਦ ਤੇਰਾ ਸ਼ਾਪ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗਾ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਕੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਆਸ ਜਤਾਈ।