ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਡਰਾਉਣਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਰੋਮਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਗੂੰਜ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਲਪਕ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਪੀਲੀਆਂ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪੰਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅੱਖ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦੰਦ ਸਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਚੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭਾਲੂਆਂ, ਸਿੰਘਾਂ, ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਬਾਂਹਾਂ, ਜੋ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀਆਂ ਸਨ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਾਲੂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਈ ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕੋਸ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਹੀ ਬਾਂਹਾਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਤਣੇ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਫੈਲਾ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪਕੜ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਬਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਧੀਰਜ ਤੇ ਸ਼ੌਰਿਆਂ ਕਰਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਘਬਰਾਏ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਮਨ ਕੰਬ ਗਿਆ। ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ, ਮੈਂ ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਆਪ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਬਲੀ ਦੇ ਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਥੋਂ ਭੱਜ ਜਾ।" "ਤੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਏਂਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਦਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਮੁੜ ਲੈ ਲਏਂਗਾ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂ, ਰਾਮ, ਤਾ ਮੇਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਕਰੀਂ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਮੀਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵੀਰ, ਵਿਅਰਥ ਡਰ ਨਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਨਿਰਦਈ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਕਬੰਧ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਕਬੰਧ, ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਬਲਦਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਮੋਢਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਕਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਏ ਹੋ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹੋ? ਦੱਸੋ, ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ?" "ਇੱਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਬੈਠਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਣ ਔਖੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਇਹ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ।" "ਵੇਖ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਗਏ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਭਾਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵੀ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੇ ਟੀਲੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਹੁਣ, ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਬੰਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਖੜੇ ਕਿਉਂ ਹੋ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਹਾਂ? ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਭੋਜਨ ਵਾਸਤੇ ਇੱਥੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸੀ ਪਰ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਚਲੋ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਈਏ। ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਲਾਜ਼ਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ।" ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਬੰਧ, ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਪਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੰਦੈ ਹਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਖੱਬੀ। ਜਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਚੀਖ ਮਾਰ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਗੂੰਜ ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਲਕੜਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਰਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਾਰਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਦੇਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਇੱਥੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੈ ਗਿਆ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।