ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਨੋ ਭਰਾ—ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਤਿੰਨ ਕੋਸ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੱਲ ਕੇ, ਕ੍ਰੌਂਚਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਜੰਗਲ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭਿਆਨਕ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਬਹੁਤ ਘਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਵਰਗੀ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਸਦਾ ਹਨੇਰੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਗੁਫਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਨੋ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਆਗੇ ਵਧੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਮੂੰਹ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ, ਭਿਆਨਕ, ਵਿਅਕਤੀਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸੀ—ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਲਟਕਦਾ, ਦੰਦ ਤੇਜ਼, ਚਮੜੀ ਕਰੜੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਗਰ ਸੀ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀ, ਵੱਡੀ, ਕੇਸ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਦੋਨੋ ਭਰਾ—ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਦੋਨੋ ਵੀਰ ਆਗੇ ਵਧੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਆਓ, ਅਸੀਂ ਮੌਜ ਕਰੀਏ,” ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਅਯੋਮੁਖੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੋ।” “ਸਵਾਮੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਓਗੇ, ਹੇ ਵੀਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਕੱਢੀ, ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇ ਕੰਨ, ਨੱਕ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਖੀ ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਆਈ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਭੱਜ ਗਈ। ਜਦ ਉਹ ਚਲੀ ਗਈ, ਦੋਨੋ ਭਰਾ—ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਚੁਸਤ ਹੋ ਕੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜਕਦਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਈ ਅਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਉੱਤਮ, ਤਿਆਰ ਰਹੋ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ; ਮੇਰੇ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੁਰੰਤ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।” “ਇਹ ਵੰਜੁਲਕਾ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਚੀਖਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।” ਜਦ ਦੋਨੋ ਭਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਧੁਨ ਉਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਇਹ ਆਵਾਜ਼, ਹਵਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ, ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਧੁਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਾਮ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਵਿਸਾਲ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਦੋਨੋ ਭਰਾ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਏ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ—ਉਹ ਸਿਰ ਤੇ ਗਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕਬੰਧਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਖੜੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਖੜਾ, ਬਦਲੀ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭੌਂਹ ਅੱਗ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਵੱਡੇ ਪੀਲੇ ਪੱਖ ਫੈਲੇ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹੀ, ਡਰਾਉਣਾ, ਸਪਸ਼ਟ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਅੱਖ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਦੰਦ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਚੱਟਦਾ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਭਾਲੂ, ਸਿੰਘ, ਹਿਰਨ, ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ—ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ—ਹਿਲਾਉਂਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਲੂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਤੇ ਹਿਰਨ ਫੜਦਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਤੇ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਦੋਨੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਆਗੇ ਵਧੇ, ਇੱਕ ਕੋਸ ਦੂਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਬੰਧਾ ਨੂੰ ਵੱਡਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਭਿਆਨਕ, ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤਣੇ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸਾਲ ਬਾਂਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਾਕੇ, ਦੋਨੋ ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਫੜ ਲਿਆ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪਕੜਿਆ। ਦੋਨੋ ਭਰਾ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ, ਰਾਘਵ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਰਾਮ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਡਰਿਆ; ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਡਰ ਗਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੇਠ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।” “ਤੂੰ ਹੀ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਲੈ। ਮੈਨੂੰ ਭੂਤਾਂ ਲਈ ਬਲੀ ਦੇ ਦੇ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ, ਭੱਜ ਜਾ।” “ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੈਦੇਹੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ; ਤੇ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਸ਼ਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।” “ਉਥੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀ।” ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਮੀਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਵੇਰਥ ਡਰ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਵੀਰ; ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।” ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਜ਼ਾਲਮ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਦੋਨੋ ਭਰਾਵਾਂ—ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਕਬੰਧਾ, ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ, ਦੋਨੋ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਫੜੇ ਹੋਏ?” “ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਡਰਾਉਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਆਏ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਦੱਸੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?” “ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਤਲਵਾਰਾਂ, ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਨੁਕੀਲੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋ; ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।” ਕਬੰਧਾ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿ ਦੇਣ ਤੇ— ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਅਸਲ ਸ਼ੂਰਵੀਰ!