ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਾਟਕਾ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੀਸ 'ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਆਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਆਓ ਅੱਜ ਰਾਤ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹੀਏ।” “ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ, ਅਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚੱਲਾਂਗੇ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਤਾਟਕਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਰੀ। ਉਸੇ ਦਿਨ, ਜਦ ਤਾਟਕਾ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਉਹ ਜੰਗਲ, ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਚੈਤਰਰਥ ਬਾਗ ਵਾਂਗ ਸੌਂਦਰਯਮਈ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਯਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪਾਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਰਿਹਾ। ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਜਾਗ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਾਈਂਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਵੱਡੀ ਮਮਤਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।” “ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ—ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ, ਜਾਂ ਸੱਪ—ਸਭ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਸਕੇਂਗਾ। ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਿਵਿ-ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਦਿਵਿ ਦੰਡ-ਚਕ੍ਰ ਵੀ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਹੇ ਵੀਰ, ਧਰਮ ਦਾ ਚਕ੍ਰ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਚਕ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਚਕ੍ਰ ਵੀ।" "ਹੇ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਵਜਰ-ਅਸਤਰ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਬ੍ਰਹਮਸ਼ਿਰਸ ਹਥਿਆਰ, ਅਤੇ ਈਸ਼ਾ ਦਾ ਅਸਤਰ, ਹੇ ਰਾਘਵ।" "ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਉੱਚਤਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਸਤਰ, ਅਤੇ ਦੋ ਗਦਾ—ਮੋਦਕੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਰੀ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁਭ।" "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਜਲਦੀ ਫੰਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਫੰਨ ਵੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਵਰੁਣ ਦੀ ਫੰਨ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਵਰੁਣ ਅਸਤਰ; ਦੋ ਵਜਰ, ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਗੀਲਾ; ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਆਨੰਦ।" "ਪਿਨਾਕਾ ਅਸਤਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਅਸਤਰ, ਅਗਨਿਆ ਅਸਤਰ—ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਖਰਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਵਾਯਵਿਆ ਅਸਤਰ, ਹਯਸ਼ੀਰ ਅਸਤਰ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਅਸਤਰ।" "ਹੇ ਰਾਘਵ, ਦੋ ਬਰਛੇ, ਭਿਆਨਕ ਕੰਕਾਲ, ਗਦਾ, ਖਪੜ, ਅਤੇ ਕਿੰਕਿਨੀ।" "ਇਹ ਸਭ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ; ਵਿਦਿਆਧਰ ਮਹਾ-ਅਸਤਰ, ਅਤੇ ਨੰਦਨ ਅਸਤਰ।" "ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦਾ ਮੋਤੀ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਮੋਹਨ ਅਸਤਰ।" "ਮੈਂ ਪ੍ਰਸਵਾਪਨ (ਸੁਤਾਂ ਵਾਲਾ), ਪ੍ਰਸ਼ਮਨ (ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ), ਮ੍ਰਿਦੁ ਅਸਤਰ; ਵਰਸ਼ਣ (ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ), ਸ਼ੋਸ਼ਣ (ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲਾ), ਸੰਤਾਪਨ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪਨ (ਤਾਪ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ)।" "ਅਣਰੋਕੀ ਮਾਦਨ ਅਸਤਰ, ਕੰਦਰਪ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਗੰਧਰਵ ਅਸਤਰ।" "ਪਿਸ਼ਾਚ ਮੋਹਨ ਅਸਤਰ; ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਲੈ ਲਿਆ।" "ਤਾਮਸ ਅਸਤਰ, ਸੌਮਨ, ਸੰਵਰਤ, ਅਤੇ ਮੌਸਲ ਅਸਤਰ।" "ਸਤਯਮ ਅਸਤਰ, ਉੱਚਤਮ ਮਾਯਾਮਯ; ਸੌਰਮ, ਤੇਜਪ੍ਰਭਾ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ।" "ਸੋਮਾ ਅਸਤਰ, ਸ਼ੀਸ਼ਿਰ (ਠੰਢਾ), ਟਵਸ਼ਟਰ, ਭਾਗਾ, ਸ਼ੀਤੇਸ਼ੁ, ਅਤੇ ਮਾਨਵ।" "ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਸਭ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਉੱਤਮ, ਤੁਰੰਤ ਲੈ ਲਿਆ।" ਫਿਰ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਹਥਿਆਰ ਰਾਘਵ ਵੱਲ ਆਏ। ਸਭ ਹਥਿਆਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਰਾਘਵ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ।” “ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਗੇ ਵਧਣ ਲੱਗਾ। ਹੁਣ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਅਠਾਈਂਵੀਂ ਸਰਗਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਖੁਸ਼-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਆਦਰਨੀਯ, ਮੈਂ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ ਹਨ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜੈਯ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਪਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੇ ਉਪਾਏ ਵੀ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ, ਅਡੋਲ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੀ, ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੇ ਉਪਾਏ ਵੀ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਸਤਯਵੰਤ, ਸਤਯਕੀਰਤੀ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਰਭਸਾ, ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਤਰਾ, ਅਤੇ ਸਾਹਮਣਾ ਤੇ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸਿਖਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਯ ਤੇ ਅਲਕਸ਼ਯ, ਦ੍ਰਿੜਨਾਭਾ ਤੇ ਸੁਨਾਭਕਾ, ਦਸ਼ਾਕਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਤਵਕਤ੍ਰ, ਦਸ਼ਸ਼ੀਰਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਤੋਦਰਾ। ਉਸ ਨੇ ਪਦਮਨਾਭਾ, ਮਹਾਨਾਭਾ, ਦੁੰਦੁਨਾਭਾ, ਸੁਨਾਭਕਾ, ਜੋਤਿਸ਼, ਸ਼ਕੁਨ, ਅਤੇ ਦੋਨੋ ਨੈਰਾਸਯ ਤੇ ਵਿਮਲਾ ਵੀ ਸਿਖਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ।