ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਉਸ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕੀ ਹਨ? ਅਤੇ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਜੀ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਹਾਰਾ ਵਿਹੁਣੇ ਵਰਗਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਬੋਲਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖਿਆ: "ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾ ਰਾਜਾ, ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਬੁਰਾ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਵਰਤ ਕੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇਜ਼ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਦਿਨ 'ਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਪੁੱਤਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਤ-ਚਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੰਖ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਵਿਦੇਹਾ ਦੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ; ਮੈਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਿਖੇਰੇ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਲ 'ਵਿੰਦਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਕੁਤਸਥ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ; ਜਨਕੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀ ਕਾਂਡਾ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ; ਜੰਗ 'ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਿਦੇਹੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਵੇਂਗਾ। ਜਦ ਉਹ ਗ੍ਰਿਧ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਚੋਂ ਖੂਨ ਅਤੇ ਮਾਸ ਮਿਲ ਕੇ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦ ਉਹ ਮਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਭਰਾ; ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ "ਬੋਲ, ਬੋਲ," ਤਾਂ ਗ੍ਰਿਧ ਦੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੇਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਪੈਰ ਵਧਾਏ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਗ੍ਰਿਧ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਤੇ ਅਡੋਲ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਮਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਰਾਖਸ਼ਸਿਆਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਹ ਪੰਛੀ ਦੰਡਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਚੁੱਕਾ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਠਿਆ, ਹੁਣ ਅੱਜ ਮਾਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਅਪਾਰ ਹੈ। ਲਖਸ਼ਮਣ, ਵੇਖ, ਇਹ ਗ੍ਰਿਧ, ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਲੈ ਜਾਈ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਾ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਵੱਡੀ ਗ੍ਰਿਧ ਰਾਜ ਦੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਸਚਮੁਚ, ਹਰ ਥਾਂ ਧਰਮਵਾਨ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਬਹਾਦਰ, ਤੇ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਸੋਮਿਤ੍ਰੀ—even ਜਾਨਵਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਦਾ ਦੁੱਖ, ਮਿੱਠੇ, ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਨਹੀਂ ਪੀੜਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਇਸ ਗ੍ਰਿਧ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਨੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਰ ਗਿਆ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਮੇਰਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਿਤਾ, ਆਦਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਵੀ ਹੈ। ਸੋਮਿਤ੍ਰੀ, ਲੱਕੜ ਲਿਆ; ਮੈਂ ਅੱਗ ਜਗਾ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਰਿਆ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੌਂਪਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਾਵਾਂਗਾ, ਸੋਮਿਤ੍ਰੀ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਜੋ ਮਕਸਦ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ— ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ; ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਾਂਗ ਦੁਖੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਸੋਮਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ, ਜੰਗਲ 'ਚ ਗਿਆ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਭਾਰੀ ਜੀਵ ਮਾਰੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਪੰਛੀ ਲਈ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਹਰੀ ਘਾਹ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਪਿਤਰ ਰੀਤਿ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਮਰਿਆ ਹੋਏ ਲਈ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਉਸ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੁਵਰਗ ਜਾ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਗਏ, ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਈ ਪਾਣੀ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਰਘੂਵੰਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਈ ਪਾਣੀ-ਰੂਪ ਰੀਤਿ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਗ੍ਰਿਧ ਰਾਜਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੰਗ 'ਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਫਿਰ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਸੁਭਾਗੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਲਈ ਪਾਣੀ-ਰੀਤ ਕਰਕੇ, ਦੋਵੇਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲ 'ਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨ੍ਹਤ ਸਠ-ਨੌਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ-ਰੀਤ ਕੀਤੀ, ਦੋ ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ ਜੰਗਲ 'ਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ, ਧਨੁ, ਬਾਣ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਦੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ, ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਵਧੇ। ਉਹ ਰਸਤਾ ਗਾਢ ਬੂਟੀਆਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ, ਗਾੜਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ। ਉਹ ਦੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਏ। ਜਨਸਥਾਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕੋਸ਼ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ, ਵੱਡੀ ਊਰਜਾ ਵਾਲੇ, ਗਾੜੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਵਣ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਜੰਗਲ 'ਚ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਰੁਕਦੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਦਾ ਦੁੱਖ ਕਰਦੇ, ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ।