ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਲੜਾਈ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੇਵਲ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ। ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਏਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰੋ। ਨਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਦੰਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਲਕੜ ਹੋ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਕੌਣ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਦੈਤ—all—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਸਕਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ। ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਵਾਂਗੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਨਾ ਲਵਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਸੁਰਪਤੀ ਭੀ ਮਿਠਾਸ ਜਾਂ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਜਾਂ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਜਰ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਦਬਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਵੱਡੇ ਤਪ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵਲੋਂ ਬੱਝ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਛੋੜੇ 'ਚ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਭਰਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਇਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਹੌਸਲਾ ਰੱਖੋ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ; ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਦੁੱਖ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਸਰਾ ਮਿਲੇਗਾ? ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹੈ; ਯਯਾਤੀ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਮਿਲਿਆ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਨ, ਇਕੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕੰਬਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਧਾਰੀ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੀਵ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਿਯਤੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤੇਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਵੈਦੇਹੀ ਮਰ ਵੀ ਗਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁੰਮ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਸੀਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ; ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਅਣਜਾਣੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਫਲ ਬਿਨਾ ਯਤਨ ਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੌਣ ਸਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ—even ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਬੁੱਧੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਦੁੱਖ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਗਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਕਰੋ। ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰੋ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਆਪਣੇ ਵਧਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਿਆ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਪਿਆਰੇ ਲਕਸ਼ਮਣ? ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਈਏ? ਇੱਥੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਪਾਅ ਕਰੀਏ? ਸੋਚੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਇਸੀ ਜਨਸਥਾਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲਿਆਂ, ਖੱਡਾਂ ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਆਲਿਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਲਾਸ਼ੀ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪੂਰੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਾਈ।