ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੀ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਗਨਿ ਵਰਗਾ ਗੁੱਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਮੈਥਿਲੀ ਲਈ, ਮੈਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖਣਗੇ। ਅੱਜ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਗਏ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ, ਜੋ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਉੱਡਣਗੇ; ਤੇ ਨਾ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਦੈਤ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼, ਨਾ ਦਾਨਵ—ਕੋਈ ਵੀ ਬਚੇਗਾ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਮੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਦੇਵਤਾ, ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ—ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਆਇ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਮੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਉਂਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਨਾ ਲਵਾਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਅੱਖ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਹੋਠ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਛਾਲਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨ ਲਿਆ ਤੇ ਜਟਾਂ ਬੰਨ ਲਿਆਂ। ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ, ਤਣਿਆ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਚੁਕਿਆ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਤੀਰ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਲਯਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਭਾਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਵਿਚ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਐ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤਿਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਵੀ ਅਟੱਲ ਹਾਂ। ਜੇ ਅੱਜ ਉਹ ਸੀਤਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੈਥਿਲੀ, ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਲਟ ਦਿਆਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਦਾ ਦੁੱਖ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਸੀ। ਰਾਮ, ਧਨੁਸ਼ ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੜਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਲਯਕਾਲ ਵਿਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਇਆ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮੁਖ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮਰਯਾਦਾ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇ ਹੋ; ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾ ਗਵਾ ਦਿਓ। ਚੰਦਰਮਾ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਜੋਤ, ਹਵਾ ਵਿਚ ਚਲਣ, ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਧੀਰਜ; ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸਦਾ ਸਥਿਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦੀ ਭੁੱਲ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰੋ; ਮੈਨੂੰ ਹਾਲੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਟੂਟੀ ਹੋਈ ਰਥ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ। ਕੌਣ, ਕਿਸ ਲਈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰਥ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋੜ ਤੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ, ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਪਹੀਏ ਦੀਆਂ ਥਾਪਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ, ਇੱਥੇ ਪਈ ਹੈ? ਇਹ ਥਾਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਹੋਈ, ਦੋ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਐ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇ ਹਲਚਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰੋ। ਨਰਮ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਾਜਾ ਹੀ ਇਨਸਾਫ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਠਿਕਾਣਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਲਕਸ਼ ਹੋ। ਐ ਰਾਘਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੇਗਾ? ਦਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਦਾਨਵ—ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਨੇਕ ਆਤਮਾ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ; ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ, ਅਦੁਤੀਆ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਖੰਗਾਲਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਕਈ ਕਮਲ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜਾਂਗੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਉਹ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਲੱਭ ਲਵਾਂ, ਜੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਐ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ, ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਗੁਣ, ਮਨਾਉਣ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਓ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸੇ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਮਨੋਂ ਹਾਰ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਲਕਸ਼ਮਣ—ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ—ਰਾਮ ਦੇ ਪੈਰ ਦਬਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰਤ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਤੇ ਵੱਡੇ ਕਰਤਬ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ—ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ—ਵਿਛੋੜੇ ਤੇ ਇਲਾਹੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਭਰਤਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਕਕੁਤਸਥ, ਇਹ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਆਮ ਤੇ ਥੋੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ? ਦਿਲ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਭਰੋ, ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਰਾਜਾ, ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਛੂਹਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ, ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੜਾ ਦਿਓ, ਐ ਨਰਸ਼ੇਰ, ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਲੋਕ ਕਿੱਥੇ ਆਸਰਾ ਲੱਭਣਗੇ? ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਹੀ ਹੈ: ਯਯਾਤੀ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਨ, ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਸੌ ਪੁੱਤ੍ਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਐ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵੀ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰੀਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਲਹਿਰ ਆਈ, ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਚਲਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।