ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅੱਜ ਹੀ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ; ਕੋਈ ਜੀਵ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕੇਗਾ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ ਤੂੰ ਦੇਖੇਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿਦ੍ਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜੀਵ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ।" ਰਾਮ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ خاطر, ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ; ਦੇਵਤਾ ਖੁਦ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖਣਗੇ।" ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਅੱਜ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ, ਦੂਰ ਤਕ ਉਡਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵ, ਨਾ ਦੈਤ, ਨਾ ਪਿਸਾਚ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ—ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ, ਦੈਤ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਉਹ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰੀ ਹੋਈ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—" "ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਤੇ ਜੋ ਅਚਲ ਹੈ, ਸਭ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਲਵਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਅੱਖ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਹੋਠ ਕੰਪਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਛਾਲਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਜਟਾਂ ਬੰਨ ਲਏ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਗਟ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ, ਤਣ ਕੇ, ਇੱਕ ਜਲਦ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਰਗਾ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਉੱਚ-ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਮ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੀਰ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਲੈ ਅਗਨਿ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਵਚਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਿਵੇਂ ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਗ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਵਿਚ ਰੋਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਅਟੱਲ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਅੱਜ ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਨਾਲ ਹੀ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਲਟ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਪੈਂਸਠਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰਾਮ, ਪ੍ਰਲੈ ਅਗਨਿ ਵਾਂਗ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਣ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੜਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਲੈ ਸਮੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਮੁਖ ਨਾਲ, ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸਦਾ ਮ੍ਰਿਦੁ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾ ਛੱਡੋ।" "ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਤੇਜ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚਲਣ, ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਉੱਚੀ ਕੀਰਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦੀ ਗਲਤੀ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰੋ; ਮੈਨੂੰ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਇਹ ਟੂਟੀ ਹੋਈ ਰਥ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ।" "ਕਿਸ ਨੇ, ਕਿਸ ਲਈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਣ ਇਹ ਰਥ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋੜ ਤੇ ਫਿੱਟਿੰਗ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਖੁਰ ਤੇ ਪਹੀਏ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ?" "ਇਹ ਥਾਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਲੜਾਈ ਇੱਕ ਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਸੀ, ਦੋ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਵਧੀਆ ਵਕਤਾ।" "ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇ ਚਲਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰੋ।" "ਮ੍ਰਿਦੁ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਾਸਕ ਸਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਸ ਤੇ ਉੱਚਾ ਲਕਸ਼ ਹੋ।" "ਕੌਣ, ਰਾਘਵ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਗੁਆਚ ਜਾਣ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੇਗਾ? ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਕਸ਼ਸ—ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ। ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭੋ ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਅਦੁੱਤੀ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਹੋ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਲੱਭਾਂਗੇ।" "ਅਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਕਈ ਕਮਲ-ਝੀਲਾਂ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਭਾਂਗੇ।" "ਜਦ ਤਕ ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਲੱਭ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਜੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ।" "ਜੇ, ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਮਨਾਵਣ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੱਜਰ ਵਾਂਗ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰੋ।" ਹੁਣ, ਵਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਛੱਠੀ-ਛੱਠੀ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ, ਵੱਡੀ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਮਨ-ਹੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪੈਰ ਦਬਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਤੇ ਵੱਡੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ—ਜਦ ਤੇਰਾ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਇਆ—ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਭਰਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ।" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਕਕੁਤਸਥ, ਇਹ ਆਇਆ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਆਮ ਤੇ ਥੋੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ?" "ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ, ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ; ਕਿਹੜਾ ਜੀਵ ਦੁਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਹੈ? ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਪਲਕ ਵਿੱਚ ਛੂਹ ਕੇ, ਫਿਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੇ, ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੜਾ ਦਿੰਦੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਲੋਕ ਕਿੱਥੇ ਆਸਰਾ ਲੱਭਣਗੇ?" "ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ: ਯਯਾਤੀ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਦੁਖ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਆ ਪਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਗੁੱਸੇ, ਦੁਖ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸਾਂਤਵਨਾ ਵਿਚ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਧੀਰਜ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ।