ਲੱਖਮਣ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, "ਲੱਖਮਣ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਮੈਨੂੰ ਕਮਜੋਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਵੇਖ ਲੱਖਮਣ, ਮੇਰੀ ਨੇਕੀਆਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੱਜ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਅੱਜ ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਨੇਕੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਣਗੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਸੂਰਜ ਉਗ ਕੇ ਚੰਦ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੇਕੀਆਂ ਹਟਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਾਂਗਾ। ਨਾਂ ਯਕਸ਼, ਨਾਂ ਗੰਧਰਵ, ਨਾਂ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਨਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਾਂ ਕਿੱਨਰ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ, ਲੱਖਮਣ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਵੇਖ, ਲੱਖਮਣ, ਅਕਾਸ਼ ਮੇਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਦਿਆਂਗਾ। ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਰੁਕ ਜਾਵੇਗੀ, ਚੰਦ ਰੁਕ ਜਾਵੇਗਾ, ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਟੁੱਟ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਸੁੱਕ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਦਰੱਖਤ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਮੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਕਾਲ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਇਸੇ ਪਲ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ (ਲੱਖਮਣ), ਉਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ; ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ, ਲੱਖਮਣ, ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕੇਗਾ। ਅੱਜ ਵੇਖ, ਲੱਖਮਣ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿੰਨਾ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਤੇ ਵਿਗਾੜ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਵੱਲੋਂ ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਲਈ, ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਾਂਗਾ; ਖੁਦ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇਖਣਗੇ। ਅੱਜ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਗੇ; ਨਾਂ ਦੇਵ, ਨਾਂ ਦੈਤ, ਨਾਂ ਦਾਨਵ, ਨਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ—ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੇਕਾਬੂ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਜੇ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰੀ ਹੋਵੇ, ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਇਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ, ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਨਾ ਲਵਾਂ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਹੋਠ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਛਾਲਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰਾਮ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਓਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲੱਖਮਣ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਣਿਆ, ਤੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਜਲਦੀ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰ, ਜੋ ਜਿਹਰ ਭਰੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਅੰਤ ਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦੇ ਹੋਏ, ਬੋਲੇ: "ਜਿਵੇਂ ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਭਾਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਓਵੇਂ ਹੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਲੱਖਮਣ। ਜੇ ਅੱਜ ਉਹ ਮੇਰੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਲਟ ਦਿਆਂਗਾ।" ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਪੈਂਸਠਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਰਾਮ, ਪ੍ਰਲਯਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਅੰਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੱਖਮਣ ਨੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਚਿਹਰਾ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਨਾ ਛੱਡੋ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਹਵਾ ਵਿਚ ਗਤੀ, ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਧੀਰਜ—ਉਵੇਂ ਹੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਦੀ ਗਲਤੀ ਲਈ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਅਜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ। ਇਹ ਰਥ, ਜਿਸ ਦੇ ਜੋੜ ਤੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਤੇ ਪਹੀਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਹਨ—ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ, ਕਿਸ ਲਈ, ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਥਾਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵੱਲੋਂ ਹੋਈ, ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰੋ। ਨਰਮ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਹੀ ਉਚਿਤ ਦੰਡ ਦੇਂਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਲਕਸ਼ਯ ਹੋ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਦਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਦੈਤ—ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਨੇਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਗਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਅਤੁੱਲ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਹੋ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ, ਅਨੇਕਾਂ ਕਮਲ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਨਣ ਕਰਾਂਗੇ। ਜਦ ਤਕ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਲੱਭ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਜੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਹੇ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ। ਜੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨੇਕੀ, ਮਨਾਅਤ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੋ।