ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੇਕਰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੇਕਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੈਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਇਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਰਾਮ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਪੱਕਾ ਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮੈਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਮੀਠਾ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹਾਂ। ਵੇਖ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੇਰੀ ਨੇਕਦਿਲੀ ਹੀ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਪਵਾਦ ਬਣ ਗਈ ਹੈ; ਅੱਜ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਾਂਗਾ।” ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਨ ਯਕਸ਼, ਨ ਗੰਧਰਵ, ਨ ਪਿਸਾਚ, ਨ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨ ਕਿੰਨਰ, ਨ ਮਨੁੱਖ – ਕੋਈ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗਾ। ਵੇਖ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਸਮਾਨ ਮੇਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਛੁਪ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਟੁੱਟ ਜਾਣਗੇ, ਝੀਲਾਂ ਸੁੱਕ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਦਰੱਖ਼ਤ, ਬੇਲਾਂ, ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਕਾਲ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜੇਕਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕਰਦੇ।” “ਇਸੇ ਪਲ, ਹੇ ਸੌਮੀਤ੍ਰਿ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ; ਕੋਈ ਜੀਵ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹ ਸਕੇਗਾ। ਵੇਖ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅੱਜ ਸੰਸਾਰ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਤੇ ਵਿਗਾੜ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ। ਅੱਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਤੱਕ ਉੱਡ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ, ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ, ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ, ਨ ਦੈਤ, ਨ ਪਿਸਾਚ, ਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਚਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।” “ਜੇਕਰ ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ – ਚਾਹੇ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰੀ ਹੋਈ – ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੜਪਾਵਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਨਾ ਲਵਾਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਨੇਤਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਹੋਠ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਛਾਲਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਮ ਦਾ ਸਰੀਰ ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਣਿਆ, ਤੇ ਇੱਕ ਭੜਕਦਾ, ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੀਰ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਜਿਵੇਂ ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ, ਕਾਲ ਤੇ ਨਸੀਬ – ਇਹ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਲਈ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਅਟੱਲ ਹਾਂ। ਜੇ ਅੱਜ ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਸੰਸਾਰ ਉਲਟ ਦੇਵਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਜਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ – ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਜੋ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖੀ ਗਈ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, “ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਰਮ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਚਾਂਦ ਵਿਚ ਸੋਹਣਾਪਣ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗਤੀ, ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।” “ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦੀ ਗਲਤੀ ਲਈ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰੋ। ਮੈਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਥ, ਜਿਸ ਦੇ ਜੋੜ ਤੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਹਨ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਤੇ ਪਹੀਏਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਛਿਟੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ – ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ, ਕਿਸ ਲਈ, ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ?” “ਇਹ ਥਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤਾਜ਼ਾ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ; ਪਰ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋਈ, ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ। ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੀ ਹਲਚਲ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ; ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਸ਼ਾਸਕ ਕੋਮਲ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਨਿਆਂਯੁਕਤ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਸਰਾ ਤੇ ਸਰਵੋਚ ਲਕਸ਼ ਹੋ।” “ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿਣ ਕਰੇਗਾ? ਦਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਕਸ਼ਸ – ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਨੇਕ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭੋ ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਅਦੁੱਤੀਯ ਹੋ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲ ਖੰਗਾਲਾਂਗੇ।” “ਅਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਕਈ ਕਮਲ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਢੂੰਢ ਲਵਾਂਗੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਜੇਕਰ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਿ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਹੇ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਰੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਨ ਤੇ ਧੀਰਜ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ ਸਕਣ।