ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਸਿਤਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਲਗਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਸਿਤਾ—ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਹੈ—ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ, ਤਾਂ..." ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸਿਤਾ ਨੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਇधर-ਉਧਰ ਦੌੜਦਿਆਂ ਛੱਡਿਆ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਿਤਾ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਧਨੁਸ਼, ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਠੋਕ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਥ ਦੇ ਕਈ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਟੁਕੜੇ ਵੇਖੇ। ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖੋ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਛਿੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵੀ।" "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਵੇਖੋ, ਧਰਤੀ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਪਦੀ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਲਹੂ ਦੇ ਚਿਟੇ ਵੀ ਹਨ।" "ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਫਾੜਿਆ ਜਾਂ ਖਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਜਿਹੜਾ-ਮਰਜੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲਿਆ।" "ਸਿਤਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਇੱਥੇ ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।" "ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧਨੁਸ਼, ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚਮਕਦੀ, ਇੱਥੇ ਟੁੱਟੀ ਪਈ ਹੈ?" "ਬੱਚੇ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ? ਇਹ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਤੇ ਬਿਲੌਰੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਕਿਸ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਵਚ, ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਈ ਹੈ? ਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਰਾਜਸੀ ਛਤਰੀ, ਸੌ ਰੀੜਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੇਵੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ?" "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਇਹ ਟੁੱਟੀ ਲਾਠੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਈ ਹੈ? ਤੇ ਇਹ ਖਰ, ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ—" "ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ—ਇਹ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ? ਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਜੰਗੀ ਝੰਡਾ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਇੱਥੇ ਪਿਆ ਹੈ?" "ਕਿਸ ਦਾ ਜੰਗੀ ਰਥ, ਪਾਸੇ ਪਿਆ ਤੇ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ? ਤੀਰ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਵਾਂਗ ਛਿੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਤੀਰ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਪਏ ਹਨ? ਵੇਖੋ, ਦੋ ਤੀਰਦਾਨ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਕਿਸ ਦਾ ਰਥ-ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਹਥਵੱਡਾ ਤੇ ਚਾਬਕ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਪਗਡੰਡੀ ਹੈ।" "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਵੇਖੋ, ਮੇਰੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ, ਜੋ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੌਤ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈ।" "ਜੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਚੱਕ ਲਿਆ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਖਾ ਗਿਆ—ਜੇ ਸਿਤਾ, ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਹੈ, ਗੁਆਚ ਗਈ—ਤਾਂ ਧਰਮ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫੜੀ ਗਈ।" "ਜੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ ਜਾਂ ਚੱਕ ਲਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ 'ਚ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ?" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੇਕਰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਦਯਾਲੂ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਚ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਅਣਦਿੱਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ..." "ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੈਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨਰਮ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਦਯਾਲੂ ਹਾਂ।" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖੋ, ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਔਗੁਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ; ਅੱਜ ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ।" "ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਭ ਗੁਣ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਚਮਕਾਊਂਗਾ।" "ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਾ ਕਿਨਨਰ, ਨਾ ਮਨੁੱਖ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗਾ।" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖੋ, ਅਸਮਾਨ ਮੇਰੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਅਗਮ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਚੰਦ ਅਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਮਿਟ ਗਈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਲੁਕ ਗਈ—" "ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਝੀਲਾਂ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਰੁੱਖ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ—" "ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਜੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਨੇ ਸਿਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੀ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਣਗੇ; ਕੋਈ ਜੀਵ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇਗਾ।" "ਅੱਜ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖੋ, ਦੁਨੀਆਂ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਤੇ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਟੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹਨ।" "ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ خاطر, ਮੈਂ ਦੈਤਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖਣਗੇ।" "ਅੱਜ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਗੇ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਵੇਗੇ; ਨਾ ਦੇਵ, ਨਾ ਦੈਤ, ਨਾ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ—" "ਰਹ ਜਾਣਗੇ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਦੇਵ, ਦੈਤ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਲੋਕ—" "ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਢਹਿ ਜਾਣਗੇ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਣਗੇ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਪਾਲ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਜੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਨੇ ਸਿਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੱਕੀ ਗਈ ਜਾਂ ਮਰੀ ਹੋਈ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਲਿਆਉਂਦੇ—" "ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਭ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਲਵਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਹੋਠ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਛਾਲਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮਾ ਪਹਿਨ ਲਿਆ, ਤੇ ਜਟਾ ਬਾਂਧ ਲਈ। ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਣ ਕੇ, ਇੱਕ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਜਲੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਤੀਰ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ 'ਤੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ...