ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਨਦੀ ਸੁੱਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ ਜਾਂ ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਅਸੰਭਵ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਘਾਹ, ਦਰੱਖਤ ਜਾਂ ਪੱਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿਆਂਗਾ।” ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਾਖਸਸ ਦਾ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਦੇ ਭੱਜਣ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਖਸਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਦੇ ਵੀ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਚਿੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਉਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨੁਸ਼, ਤਰਕਸ਼, ਅਤੇ ਕਈ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਰਥ ਵੀ ਪਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਦਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੇਖੋ, ਇੱਥੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਟੁਕੜੇ ਪਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਲਹੂ ਦੇ ਧੱਬੇ ਵੀ ਪਏ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।” ਰਾਮ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਰਾਖਸਸਾਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਖਾ ਹੀ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਲਗਦਾ ਹੈ ਇੱਥੇ ਸੀਤਾ ਕਰਕੇ ਦੋ ਰਾਖਸਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼, ਜੋ ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਕਿਸਦਾ ਹੈ? ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕੀ ਇਹ ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ, ਜੋ ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੜੀ ਹੋਈ ਜੰਗੀ ਵਸਤ੍ਰ, ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਛਤਰੀ, ਜੋ ਸੌ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ?” “ਇਹ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਲਾਠੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਪਏ ਹੋਏ ਇਹ ਰਾਖਸਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ ਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ? ਇਹ ਜੰਗ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਰਥ, ਇਹ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਚੱਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ? ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਖੂਨੀ ਤੀਰ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਪਏ ਹਨ? ਦੋ ਤਰਕਸ਼ ਵੀ ਟੁੱਟੇ ਪਏ ਹਨ।” “ਇਹ ਰਥ ਦਾ ਸਰਥੀ, ਜੋ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਚਾਬਕ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਰਾਖਸਸ ਦਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੇਖੋ, ਮੇਰੀ ਰਾਖਸਸਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰਤਾ ਹੁਣ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਇਹ ਮੌਤ ਲੈ ਆਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਚੱਕ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਖਾ ਗਿਆ, ਜੇਕਰ ਸੀਤਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।” “ਜੇਕਰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ ਜਾਂ ਉੱਡਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ? ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੇਕਰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਬ ਮੈਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨਰਮ, ਪਰਉਪਕਾਰੀ, ਸਯੰਮੀ ਅਤੇ ਦਇਆਲੂ ਹਾਂ।” “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖੋ, ਮੇਰਾ ਗੁਣ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ; ਅੱਜ ਇਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚੰਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਚਮਕਾ ਦਿਆਂਗਾ।” “ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਪਿਸਾਚ, ਨਾ ਰਾਖਸਸ, ਨਾ ਕਿੰਨਰ, ਨਾ ਮਨੁੱਖ—ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖੋ, ਅਸਮਾਨ ਮੇਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਅਟੁੱਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਰੁਕ ਜਾਵੇਗੀ, ਚੰਨਣ ਓਟ ਜਾਵੇਗਾ, ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਛੁਪ ਜਾਵੇਗੀ।” “ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਟੁੱਟ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਸੁੱਕ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਦਰੱਖਤ, ਬੇਲੀਆਂ, ਝਾੜੀਆਂ—all ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਮਿੱਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਕਾਲ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਜੇਕਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।” “ਇਸੇ ਖ਼ਸ਼ਣ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ; ਕੋਈ ਜੀਵ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹ ਸਕੇਗਾ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੰਸਾਰ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋਇਆ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਜ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਵਲੋਂ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਮੈਥਿਲੀ ਲਈ ਮੈਂ ਰਾਖਸਸ ਤੇ ਪਿਸਾਚ ਸਭ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖਣਗੇ।” “ਅੱਜ ਦੇਵਤੇ ਵੇਖਣਗੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਤੀਰ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨਾ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਦੈਤ, ਨਾ ਪਿਸਾਚ, ਨਾ ਰਾਖਸਸ—ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਲੋਕ ਕਾਨੂੰਨ ਰਹਿਤ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।” “ਜੇਕਰ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸੀਤਾ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੱਕੀ ਜਾਂ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੜਪਾਵਾਂਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਨਾ ਲਵਾਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਹੋਠ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਛਾਲਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਕਸਿਆ, ਜਟਾਵਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਾਮ ਦਾ ਸਰੀਰ ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਤਣਿਆ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਜੋ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸੀ।