ਹੇ ਰਾਮਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਣੁ ਨੇ ਕਾਵ੍ਯ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਭਰਿਗੁ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਬਿਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੇਕ ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਅਧਰਮੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਛਬੀਸਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਚਯਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—"ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਉਸ਼ਿਕ ਦੇ ਉੱਚੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਕੰਮ ਬਿਨਾ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਦੇ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।" ਰਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਅਚਾਰਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। "ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅਥਾਹ ਵਚਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਮੱਧੋਂ ਫੜ ਕੇ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਤਣਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਇਸ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਤਾਟਕਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਤਾਟਕਾ ਆਪ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਤਾਟਕਾ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਈ ਜਿਥੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਕ੍ਰੋਧਤ, ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ—ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਯਕਸ਼ਿਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਇਸ ਦੀ ਝਲਕ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦੇਵੇ। ਦੇਖ, ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਮ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਔਰਤ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਚਾਲ-ਢਾਲ ਖਤਮ ਕਰਾਂਗਾ।" ਜਦ ਰਾਮ ਇਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਟਕਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੱਜਦੀ ਹੋਈ ਉਠੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਠਪਿਆ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਤਾਟਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਧੂੜ ਦੀ ਆੰਧੀ ਚਲਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਤਾਟਕਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤਾਟਕਾ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਧੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਤਾਟਕਾ, ਹੁਣ ਬਿਨਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ, ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਤੇ ਗੱਜਦੀ ਹੋਈ ਖੜੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਨੱਕ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਯਕਸ਼ਿਨੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵਾ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਮਹਾਨ ਗਾਧੀਪੁਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਬਸ ਕਰ, ਰਾਮਾ, ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਕਾਫੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਤਾਟਕਾ ਬਹੁਤ ਪਾਪੀ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਯਕਸ਼ਿਨੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰ ਦੇ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਯਕਸ਼ੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਿਖਾਉਂਦਿਆਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਤਾਟਕਾ, ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਗਈ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਾਕੁਤਥ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਦੌੜ ਪਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਾਕੁਤਥ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਅਤੇ ਇੰਦਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ! ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਮਰੁਤ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹਨ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਰਾਘਵ ਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨ।" "ਹੇ ਤਪੋਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦਿਓ। ਉਹ ਇਸ ਯੋਗ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੋਣਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਟਕਾ ਦੇ ਨਾਸ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ ਰਾਮ, ਆਓ ਅੱਜ ਰਾਤ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੀਏ।" "ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਅਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚੱਲਾਂਗੇ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਤ ਤਾਟਕਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਦਿਨ, ਸ਼ਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਉਥੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਾਈਵਾਂ ਸਰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ। ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦਿਆਂਗਾ।