ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਯਾਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਣ ਲਈ ਆ ਗਈਆਂ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਿਟਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਜਾਓ। ਉਥੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਕਦੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆਓ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥਣੀ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਰਾਵਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਉਹ ਵਾਟਿਕਾ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਕ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੌਣਕਦਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਥੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮੈਥਿਲੀ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਣੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਹੋਈ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੈਨ ਨਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਫੜੀ ਹੋਈ ਡਰੀ ਹੋਈ ਹਰਣੀ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਵੇ। ਉਥੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ, ਭਿਆਨਕ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਕੜੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਂਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ, ਪਰ ਮੈਥਿਲੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਰਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਜਾਦੂਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਮੈਥਿਲੀ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਬੁਰੇ ਸੁਆਰ ਵਾਲਾ ਗਿੱਦੜ ਚੀਖਿਆ। ਉਸ ਡਰਾਉਣੀ, ਰੋਆਂ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਆਇਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ, "ਹਾਏ, ਇਹ ਗਿੱਦੜ ਦੀ ਚੀਖ ਮੰਦਾ ਸ਼ਗੁਨ ਹੈ; ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਲੱਖਣ ਨੇ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਲਈ, ਜੋ ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਮਰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੱਢੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਲੱਖਣ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ ਹੈ; ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਰਗ ਬਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਾਰੀਚ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ, 'ਹਾਏ ਲੱਖਣ, ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ!' ਚੀਖ ਮਾਰੀ।" ਰਾਮ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਚੰਗੇ ਰਹਿਣ; ਜਨਸਥਾਨ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਮੰਦੇ-ਮੰਦੇ ਸ਼ਗੁਨ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਗਿੱਦੜ ਦੀ ਚੀਖ ਸੁਣੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਲ ਮੁੜਿਆ, ਰਾਹ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਮਰਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਦੂਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਾਮ ਜਨਸਥਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੇ ਉੱਤੇ ਉਦਾਸੀ ਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਮੰਦੇ ਸ਼ਗੁਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਲ ਵਾਪਸ ਦੌੜਿਆ। ਉਸਨੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੱਖਣ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਦੁਖੀ ਤੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਡਾਂਟਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਕੇਲੀ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ।" ਰਾਮ ਨੇ ਲੱਖਣ ਦਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਦੁਖ ਭਰੀ ਤੇ ਠੰਡੀ ਗੱਲ ਕਹੀ, "ਤੂੰ, ਭਲੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ—ਸਭ ਠੀਕ ਹੋਵੇ! ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ—ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਰ ਗਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਖਾ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰਫ ਮੰਦੇ-ਮੰਦੇ ਸ਼ਗੁਨ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।" ਰਾਮ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਲੱਖਣ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਸੀਤਾ, ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਭ ਸਕਾਂਗੇ, ਜਦ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੋਵੇ? ਜਿਵੇਂ ਹਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਡਰਾਉਣੇ ਗਿੱਦੜ ਚੀਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੰਛੀ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਚੀਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਠੀਕ ਹੋਵੇ।" ਰਾਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਮਰਗ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ; ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਥੇ ਉਦਾਸ ਤੇ ਸੁੰਨਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਫੜਕ ਰਹੀ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਲੱਖਣ, ਸੀਤਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਚਲੀ ਗਈ, ਚੱਕੀ ਗਈ, ਮਰੀ ਹੋਈ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਭਟਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਫਿਰ, ਦਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਤੇ ਅਕੇਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। "ਉਹ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਆਈ ਸੀ, ਲੱਖਣ, ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ? ਜਦ ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗਵਾ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਵੈਦੇਹੀ, ਮੇਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਾਥਣ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਹੇ ਵੀਰ, ਉਸਦੇ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਦਾ; ਉਹ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਹੇ ਲੱਖਣ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਨ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਸਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਨ ਧਰਤੀ ਦੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਮੈਥਿਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਵਿਚ ਘਿਰ ਗਈ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ, ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ।