ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, “ਜਿਵੇਂ ਦੋਵਾਰਾ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੋਮਕੁੰਡ, ਭਾਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਚੰਡਾਲਾ ਵਲੋਂ ਵੀ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ—even ਜੇ ਉਹ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਵੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਪਤੀ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪਾਪੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਲੋਂ ਛੂਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।” ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਵਲਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਛੁਪੇ ਚਿਕੜੀ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਮੂੜ੍ਹ ਹੈ—ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ, ਜਾਂ ਮਾਰ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਮੇਰੀ ਲਾਜ਼, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਕੜ੍ਹੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਜਨਕਨੰਦਨੀ ਨੇ ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ—ਉਸ ਦੀ ਬਾਤ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, “ਸੁਣ, ਮੈਥਿਲੀ, ਸੋਹਣੀਏ, ਮੇਰੇ ਬੋਲ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ। ਤੈਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਰਸੋਈਏ ਤੈਨੂੰ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਲਈ ਪਕਾ ਲੈਣਗੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਣਾਂ ਵਲ ਮੁੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਣਾਂ, ਜੋ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੁਣ ਇਸਦੀ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ।” ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਣਾਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਜਾਓ, ਉਥੇ ਇਸਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਤੂੰ ਸਭ ਨੇ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਕਦੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥਣ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਇਸ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਵੋ।” ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਣਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਵਾਟਿਕਾ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮੈਥਿਲੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਰਾਖਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਣੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜਦੀ, ਡਰੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਫਸੇ ਹੋਏ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀਆਂ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਡਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਵਾਂਵਾਂ ਸਰਗ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰੀਚ, ਜੋ ਹਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਜੇਹੜਾ ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਚਾਹੇ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਮੈਥਿਲੀ ਵਲ ਮੁੜ ਪਿਆ। ਜਦ ਰਾਮ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਲੋਮੜੀ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚੀਕ ਮਾਰੀ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਰੋਮਾਂ ਖੜੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਦਰਭ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ, “ਇਹ ਲੋਮੜੀ ਦੀ ਚੀਕ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਵੈਦੇਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਵੇ, ਕਿਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੋਵੇ।” ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, “ਜੇ ਲੱਖਣ ਨੇ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ, ਹਰਣ ਬਣ ਕੇ, ਨਕਲ ਕਰ ਕੇ ਕੱਢੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਆਖਣ ਤੇ ਕੀਤਾ। ਨਿਸ਼ਚਤ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਰਣ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਏ।” “ਮੈਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਮਾਰੀਚ ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, 'ਹਾਏ ਲੱਖਣ, ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ!' ਚੀਕ ਮਾਰੀ। ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਕੇਲੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ। ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ।” “ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਦਿਖ ਰਹੇ ਹਨ।” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਫਿਰ ਲੋਮੜੀ ਦੀ ਚੀਕ ਸੁਣੀ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਮੁੜਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਸੋਚਦਾ, “ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਹਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ।” ਰਾਘਵ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਨਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸਾਂਝ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਲ ਵਧਿਆ। ਉਸਨੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਜੋਤਿ ਮੰਦੀ ਪਈ ਸੀ। ਲੱਖਣ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖਿਆ। ਆਪ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਠਹਿਰ ਕੇ ਉਲਾਹਣਾ ਦਿੱਤਾ। “ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਕੇਲਾ ਛੱਡ ਆਇਆ, ਲੱਖਣ!” ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸਦਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਕਿਹਾ। “ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਦੋਸ਼ਯੋਗ ਹੈ। ਤੂੰ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਕਰਵੇ, ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ, ਲੱਖਣ!” “ਤੂੰ, ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ—ਰੱਬ ਕਰੇ ਸਭ ਠੀਕ ਹੋਵੇ! ਪਰ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ—” “—ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।” “ਲੱਖਣ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਭ ਪਾਵਾਂਗੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਜੀਵਿਤ ਹੈ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਸੀਤਾ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਸੀ।