ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਬੇਬਸਤਾ ਅਤੇ ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੂਬੀ ਹੋਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਹਲ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗਾ—ਉਹ ਮਹਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਰਗਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਦੇ ਹਾਲ ਅਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਚਿਰਦੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਹੋਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ ਹਾਥੀ-ਦੰਦ, ਸੋਨੇ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਤੰਭਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀਰੇ ਤੇ ਬਿਲੌਰ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਨਕਸ਼ਕਾਰੀ ਹੋਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਬੜੀ ਮੋਹਕ ਸੀ। ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਿਵਿਆ ਡੋਲ-ਤਬਲੇ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਜਾਵਟ, ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਥੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ-ਦੰਦ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ, ਉਪਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਹਰ ਆੰਗਣ ਦਿਖਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਚੂਨਾ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਨ। ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਲ-ਕੁੰਡ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡੁਬੀ ਰਹੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਹਲ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਰਾਵਣ—ਕਪਟੀ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ—ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ ਵਚਨ ਬੋਲਣ ਲੱਗਾ: "ਇੱਥੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਤੇ ਬਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ ਹਨ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਤ-ਵਿੱਚ-ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ। ਹੇ ਸੀਤਾ, ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ; ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰ ਆਦਮੀ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਾਜ, ਹੇ ਵਿਸਾਲ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ—ਹੇ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ—ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਮੇਰੀਆਂ ਕਈ ਉੱਤਮ ਪਤਨੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੋ; ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ। ਕਿਉਂ ਅਜੇ ਵੀ ਅਣਮਨ ਹੋ? ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਮੰਨ, ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਿੰ, ਜੋ ਤਰਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਇਆ ਕਰ। ਇਹ ਲੰਕਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੇਦ ਸਕਦੇ। ਦੇਵਤਾ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀ—ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ—ਮੇਰੀ ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ—ਜਿਸ ਦਾ ਰਾਜ ਛਿਨ ਗਿਆ, ਦੁਖੀ, ਤਪस्वੀ, ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਆਮ ਮਨੁੱਖ—ਤੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇਂਗੀ? ਕੇਵਲ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨ ਲੈ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਜੋੜ ਹਾਂ; ਜਵਾਨੀ ਛਣਭੰਗੁਰ ਹੈ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖ; ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕੇ, ਹੇ ਸੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨੂੰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਾਂ ਅਗਨਿ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲੌ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਲੰਕਾ ਰਾਜ ਕਰ; ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਤੇਰੇ ਸੇਵਕ ਹੋਣ। ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਜਲ ਨਾਲ ਰਾਣੀ ਬਣ, ਖੁਸ਼ ਹੋ, ਆਨੰਦ ਮਾਣ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਜੋ ਦੁਖ ਸੀ, ਹੁਣ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਇੱਥੇ ਲੈ; ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦਿਵਿਆ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਹਾਰ ਹਨ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ। ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣੇ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣ। ਪੁਸ਼ਪਕ—ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ—ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਥ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਬਰ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਸੋਚ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣ; ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਦੁਖ ਨਾਲ ਮਲਿਨ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਸਾ ਬੋਲਿਆ, ਸੀਤਾ—ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ—ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਲੂ ਨਾਲ ਅੰਜੂਆਂ ਰੋਕੀਆਂ। ਸੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਂਸੂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁਬੀ ਹੋਈ, ਉਦਾਸ ਜਾਪਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਦੁਖ ਨਾਲ ਮਲਿਨ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ, ਰਾਤ-ਵਿੱਚ-ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਬੋਲਿਆ: "ਹੁਣ ਬਸ ਕਰ, ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਇਹ ਲਾਜ ਤੇਰੇ ਕਰਤਵ ਵਿਚ ਭੰਗ ਕਾਰਨ ਆਈ ਹੈ। ਹੇ ਸੁਧਾਰਤ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਪ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਲਾਣਤ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪੈਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਰਮ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਦਬੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਲਦੀ ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਸੇਵਕ ਹਾਂ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਮੈਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੁੱਕ ਗਏ ਹਨ। ਰਾਵਣ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਅੱਗੇ ਕਦੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਨਿਵਾਂਦਾ। ਇੰਝ ਮੈਥਿਲੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ, ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਚਿਆ—"ਇਹ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਚਵੀਂ ਛਪਨਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਐਸਾ ਆਖਿਆ, ਵੈਦੇਹੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁਬੀ, ਡਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਈ; ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਪਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਘਾਹ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਧਰਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਘਵ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਲੰਬੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਚੌੜੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਮੋਢੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਭੰਗ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮਾਰੇ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਖਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੂੰ ਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਸਹਾਇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ। ਉਸਦੇ ਤੀਰ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੱਡੇ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਜਣਗੇ।