ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਕੜੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹਰ ਇਕ ਕੰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ। ਉਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੇਖੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਹ ਅੱਠ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੰਕਾ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਵੈਰਤਾ ਖੜੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਭਟਕਾਵੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਸੀਤਾ ਵਾਸਤੇ ਉਤਸ਼ੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਦ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੂਫਾਨੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਰਾਲੀ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਵੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਹਲ ਵਿਖਾਇਆ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਾਲ, ਮਹਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਕਮਰੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਕਿਸਮਾਂ, ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਥਾਵਾਂ ਵਿਖਾਏ। ਉਹ ਮਹਲ ਹਾਥੀਦੰਦ, ਸੋਨੇ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੀਰੇ ਤੇ ਲਹਿਰਦਾਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾਈ ਢੋਲਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀੜ੍ਹੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਵਾਈ। ਉਥੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਸਫੈਦ ਹਾਥੀਦੰਦ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆੰਗਣ, ਚੂਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵਿਖਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਈ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਪੋਖਰ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿਖਾਏ, ਪਰ ਸੀਤਾ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡੁੱਬੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਮਹਲ ਵਿਖਾ ਕੇ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਉਸਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਸਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇੱਥੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਨ ਤੇ ਬਾਈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਹੇ ਸੀਤੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਲਵਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹਰ ਇਕ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਧੇ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਇਹ ਪੂਰਾ ਰਾਜ, ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸੀਤੇ, ਤੈਨੂੰ ਸਾਹ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਮੇਰੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੀਤੇ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਬਣ; ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯਾ। ਤੂੰ ਹੋਰ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਪਈ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਲੰਕਾ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਜਾਂ ਅਸੁਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ। ਦੇਵਤੇ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਮੇਰੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰ ਸਕੇ। ਤੂੰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇਗੀ—ਜੋ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ, ਦੁਖੀ, ਤਪस्वੀ, ਪੈਦਲ ਤੁਰਦਾ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ? ਸਿਰਫ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮੰਨ, ਹੇ ਸੀਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਜੋੜ ਹਾਂ; ਜਵਾਨੀ ਛਿਨਭੰਗੁਰ ਹੈ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਕਰ; ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਸਕੇ, ਹੇ ਸੀਤੇ? ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨੂੰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਾਂ ਭੜਕਦੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲਪਟਾਂ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ— ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਬਲਪੂਰਵਕ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਵੱਡੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ; ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਸੇਵਕ ਹੋਣ। ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹੁਣ ਪਿਛਲੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਗਏ। ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ; ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਾਈ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਹਨ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ। ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣੇ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ। ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਭਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਸੀ— ਇਹ ਰਥ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਸੀਤੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਨੰਦ ਮਾਣ; ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਕੌਂਸਲ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ— ਪਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਬੋਲਿਆ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦੇ ਪੱਲੂ ਨਾਲ— ਮੂਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਮੁਰਝਾਈ ਹੋਈ ਲੱਗੀ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਬੋਲਿਆ, "ਹੋ ਗਿਆ ਇਹ ਲਾਜ, ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਕਰਤਵ ਵਿਚ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ।