ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਰਾਜਾ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਚਾਹੇ ਅਜਾਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਾਣੂ, ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਠ ਬਲਵਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਰ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ, ਰਾਵਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਨੂੰ ਸਲਾਹਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਜਨਸਥਾਨ ਜਾਓ—ਉਹ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖਰ ਵਸਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" ਰਾਵਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਹੁਣ ਉਹ ਥਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਬਲ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖੋ, ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਓ। "ਉਥੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਖਰ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਗਏ।" ਰਾਵਣ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਰਾਮ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਵੈਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵੈਰ ਨੂੰ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਉਤਾਰਾਂ; ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ।" "ਹੁਣ ਰਾਮ—ਜੋ ਖਰ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਪਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਧਨ ਪਾ ਕੇ ਆਰਾਮ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਰਾਵਣ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਰਾਮ ਦੀ ਹਰ ਚਾਲ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰੇਕ ਗੱਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ।" "ਸਾਰੇ ਰਾਤ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਚੋਖੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਰਹੋ; ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦਿਖਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਰਾਵਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਠ ਰਾਖਸ਼ਸ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੰਕਾ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਵੈਰ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਪਚਵੰਜਾ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਆਠ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਵਣ ਮਨ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਲ ਵਿਚ ਤਕਲੀਫ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ। ਮਹਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਮਿਰਗਨੀ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਕੇ ਸ਼ਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਵੇ, ਸੀਤਾ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਖੜੀ ਹੈ, ਜਦ ਰਾਵਣ, ਰਾਤ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਹਲ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਤੇ ਮਹਲ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਲ ਹਾਥੀ-ਦੰਦ, ਸੋਨੇ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ, ਹੀਰੇ ਤੇ ਬਿਲੌਰੀ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਨਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਮਨਮੋਹਣ। ਅਕਾਸ਼ੀ ਡਰੰਮਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ, ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਰਾਵਣ ਉਸ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹਾਥੀ-ਦੰਦ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ। ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਅੰਗਣ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੂਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਬ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਇੱਥੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇ ਬਾਈ-ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ ਹਨ, ਬਜ਼ੁਰਗ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਰਾਤ-ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।" "ਸੀਤੇ, ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹਾਂ; ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਤਿਆਰ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਾਜ, ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰਾ ਹੈ; ਤੇ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਵੀ—ਪਿਆਰੀ ਸੀਤੇ—ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਾਹ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।" "ਮੇਰੀਆਂ ਕਈ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿਚ, ਸੀਤੇ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ, ਪਿਆਰੀ।" "ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਹੋਰ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ, ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ, ਜੋ ਪੀੜਤ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਲੰਕਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ, ਇੱਥੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ।" "ਦੇਵ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।" "ਤੂੰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇਗੀ—ਜੋ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ, ਦੁਖੀ, ਤਪਸਵੀ, ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਸਧਾਰਣ ਮਨੁੱਖ ਹੈ?" "ਸਿਰਫ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮੰਨ, ਸੀਤੇ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹਾਂ; ਜਵਾਨੀ ਛਣਕਣੀ ਹੈ, ਡਰਪੋਕ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣ।" "ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਨਾ ਲਾ; ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕੇ, ਸੀਤੇ?" "ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਾਂ ਚਮਕਦੇ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ—" "ਪਿਆਰੀ, ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਤੈਨੂੰ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵੇ।