ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ, ਮਾਯੂਸ ਤੇ ਰੋ ਰਹੀ ਮੈਥਲੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਚਾਹੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲਿਖੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ, ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵੇ। ਉਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦਾ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਉੱਤੇ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਤੀਰ ਵਾਂਗ, ਜਿਵੇਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦਾ ਅਥਾਹ ਘਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਪਸ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਰੋਕ ਲਏ ਗਏ ਹੋਣ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾਰੁਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਦਸ-ਮੁੰਹ ਵਾਲੇ (ਰਾਵਣ) ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ।" ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਹੱਥ ਪੈਰ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਰਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਲੰਕਾ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਚੌੜੇ, ਸੁੰਦਰ ਰਸਤੇਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਜੋ ਬੜਾ ਤੇ ਪੱਕਾ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੁਮਸੁਮ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਥੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੋਹ ਜਾਲੀ ਰਾਖਸਣੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਦਸ-ਮੁੰਹ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਰਾਖਸਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਨਾ ਕੋਈ ਮਰਦ, ਨਾ ਔਰਤ, ਮੇਰੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇ। ਮੋਤੀ, ਜਹਿੜ, ਸੋਨਾ, ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਗਹਿਣੇ—ਜੋ ਕੁਝ ਇਹ ਮੰਗੇ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਦੇ ਦਿਓ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਅਣਜਾਣੀ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀ ਮਾੜਾ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।" ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅੱਠ ਬਲਵਾਨ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸਸਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਆਪਣੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਵਰ ਦੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਹਥਿਆਰ ਫੜੋ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਜਨਸਥਾਨ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਖਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਖਾਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਡਟ ਕੇ ਰਹੋ, ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖੋ। ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਸੀ, ਦੁਸ਼ਣ ਤੇ ਖਰ ਵੀ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਅਜਿਹਾ ਗੁੱਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਭਿਆਨਕ ਵੈਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਵੈਰ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਹੁਣ, ਜੇ ਮੈਂ ਖਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਣ ਦੇ ਘਾਤਕ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖ ਮਿਲੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਕਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ। ਸਾਰੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸਸ ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਤੇ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦੀ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਪੂਰਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਕਤ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਦੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।" ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਅੱਠ ਰਾਖਸਸ, ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਣਦੇਖੇ ਹੀ ਲੰਕਾ ਤੋਂ ਜਨਸਥਾਨ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਰਾਵਣ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਮਿਥਿਲਾ-ਨੰਦਨੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਤੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਵੈਰ ਬਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕੰਡ ਦੇ ਪਚਵੰਜਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣੋ। ਅੱਠ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਖਸਸਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਵਣ ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ ਕਾਰਨ ਸਮਝ ਲੈ ਬੈਠਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਤਲਪ ਵਿਚ। ਜਦ ਉਹ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਖਸਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠੀ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਿਹਲ, ਦੇਖਿਆ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਦਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਤੂਫਾਨ ਕਾਰਨ ਡੁੱਬਦੀ ਨੌਕਾ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਿਰਗੀ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਕੱਤੇ ਘੇਰ ਲੈਣ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ ਵੀ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਨਜ਼ਰ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਬੇਬਸੀ ਤੇ ਦੁਖ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਹਲ ਵਿਖਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲ ਤੇ ਮਹਲ ਵਿਖਾਏ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ, ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਜਹਿੜ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਲ ਹਾਥੀਦੰਦ, ਸੋਨੇ, ਬੈਲੌਰੀ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਤੇ ਲਹੂ-ਪਤਥਰ ਦੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਨਕਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਅਕਾਸ਼ੀ ਡੋਲਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਮਹਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀੜ੍ਹੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਥੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਦੰਦ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਦਸ-ਮੁੰਹ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੈਥਲੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਅੰਗਣ ਵਿਖਾਏ, ਜੋ ਚੂਨ ਤੇ ਜਹਿੜ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਤਲਾਵਾਂ ਵੀ ਵਿਖਾਏ, ਪਰ ਸੀਤਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡੁੱਬੀ ਰਹੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਹਲ ਵਿਖਾ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਮੰਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੁਸਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ: "ਇੱਥੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਰਾਖਸਸ ਹਨ, ਤੇ ਬਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਲਸਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੀ।