ਸੀਤਾ ਜੀ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ, ਡਰੀ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, "ਮੇਰੇ ਪਤੀ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ—ਤੋ ਬਿਨਾ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਚੈਨ ਲੈ ਸਕੇਂਗਾ? ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਬਗੈਰ ਤੂੰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਂਗਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਾਕਾਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।" ਐਸੇ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੜਵੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦੁਖੀ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਕਈ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਕੁੜੀ—ਸੀਤਾ—ਜੋ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਰਾਖਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਰੇਸ਼ਮੀ ਚੋਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗਹਣੇ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਵਾਨਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੋਲਾ ਅਤੇ ਗਹਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਕੋਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਹ ਵਾਨਰ ਟਕ-ਟਕ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਸੁਣਿਆ। ਉੱਥੇ ਰਾਵਣ, ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਲੈ ਕੇ ਚਲਿਆ। ਰਾਵਣ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮੌਤ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਸੱਪ, ਜੰਗਲਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਜਲ-ਜੰਤੂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਂ ਭੱਜ ਗਈਆਂ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਰੁਕ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਰੁਣ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਦਿਸਿਆ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜੀਆਂ। ਸਿਧਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਦਸ-ਮੂੰਹੇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ।" ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਰਾਵਣ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਹ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ। ਲੰਕਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਸਨ, ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪੱਕਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਦੁਖ ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਓਥੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਦੂਈ ਦੈਵ-ਸ੍ਰੀ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਦਸ-ਮੂੰਹੇ ਨੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ, ਭਿਆਨਕ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਖਸਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਗਿਆ ਨਾ ਦੇਵਾਂ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੇ। ਮੋਤੀ, ਗਹਣੇ, ਸੋਨਾ, ਚੋਲੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹ ਚਾਹੇ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵੀ ਬੁਰਾ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੁੱਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਅੰਦਰਲਾ ਮਹਲ ਛੱਡਿਆ, ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸਸਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਦਾਨ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: "ਤੁਸੀਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਜਨਸਥਾਨ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖਰ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਹੁਣ ਰਾਖਸਸਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਸਾਰਾ ਡਰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਦੁਸ਼ਣ ਤੇ ਖਰ ਸਮੇਤ, ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਗੁੱਸਾ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਮ ਵਿਰੁੱਧ ਡਰਾਉਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਉਤਾਰਾਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਣੀ। ਹੁਣ, ਖਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖ ਪਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਧਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਦੇ ਰਹੋ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿਓ। ਸਾਰੇ ਰਾਤ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸਸ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ, ਤੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ। ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਠ ਰਾਖਸਸ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਲੰਕਾ ਤੋਂ ਲੁਕ ਕੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਵਣ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਤੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਵੈਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਗਲਾ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਣੋ—ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂਵਾਂ ਸਰਗ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਅੱਠ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸਸਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਤਲਬ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ—ਰਾਖਸਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ—ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਖਸਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਦਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਕਰਕੇ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।