ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਚੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਮੂੰਹ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ 'ਚ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਸੂਰਜ, ਜੋ ਸਦਾ ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਪੀਲ੍ਹਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ ਰਾਮ ਦੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਨਾ ਧਰਮ ਰਿਹਾ, ਨਾ ਸੱਚ, ਨਾ ਨਿੱਜਤਾ, ਨਾ ਦਇਆ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਓਥੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਨੌਜਵਾਨ ਜਾਨਵਰ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਥੱਲੇ ਨਵੇਂ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਰੋ ਪਏ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਡਰ ਕੇ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ 'ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ' ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦਸ-ਸੀਸਾ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵੱਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਤੱਕਦਾ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁੱਲ ਗਏ ਸਨ, ਗਹਿਣੇ ਉਲਝ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਮੈਥਿਲੀ, ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿਰਵੰਜਾ (੫੩ਵੇਂ) ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਨਕ ਕੁਮਾਰੀ ਮੈਥਿਲੀ ਦਾ ਮਨ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰੋਣ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਸਨ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਰਾਵਣ, ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕਰਤੂਤ 'ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ? ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਵੇਖ ਕੇ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ, ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਤੂੰ ਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਠੱਗੀ ਨਾਲ, ਮਿਰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਦੂਰ ਲਿਜਾਇਆ।" "ਜੋ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉੱਠਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਗਿੱਧ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਸੱਸੁਰ ਦਾ ਮਿੱਤ੍ਰ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਤੇਰੀ ਹਕੀਕਤੀ ਤਾਕਤ ਤਾਂ ਹੁਣ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਚ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਤਾਂ ਲੈ ਗਿਆ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੜਾਈ 'ਚ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਲੁਕ ਛਿਪ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਲਾਜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ? ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਇਸ ਕਰਤੂਤ ਨੂੰ ਨਿੰਦਣਗੇ—ਇਹ ਕਰੂੜਤਾ ਤੇ ਅਧਰਮ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਗਾਹਕ ਬਣਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਤੇ ਲਾਣਤ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿੱਟੀ ਹੋ ਗਈ।" "ਹੁਣ ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਤੇਜ਼ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ ਕੇ ਵੇਖ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਵੇਂਗਾ। ਜੇ ਪਾਸੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆ ਗਏ, ਤਾ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਵੀ ਤੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਪਮਾਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਤੇਰਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਜਿੱਦ ਆਖਰ ਤੇਰੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ।" "ਤੇਰਾ ਇਹ ਜਿੱਦ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵਸ਼ 'ਚ, ਲੰਮਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ਤੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਵੈਤਰਨੀ ਨਦੀ, ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲਾ ਤੇਜ਼ ਸਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਵੀ ਵੇਖੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਜਿਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਉੱਤੇ ਅਜਿਹਾ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ, ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਭੁਗਤੇਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਬਚੇਂਗਾ; ਕਾਲ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਤੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਚੈਨ ਲੈ ਸਕੇਂਗਾ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਜਿਸ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਰਘੁਕੁਲ ਦਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤੀਖੇ ਬੋਲ, ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਡਰੀ ਤੇ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਕਈ ਬਾਤਾਂ ਆਖਦਿਆਂ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਕੁਆਰੀ, ਕੰਬਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਫੜ ਲਈ ਗਈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਚੌਂਵੰਜਾ (੫੪ਵੇਂ) ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ। ਜਦੋਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾ ਦਿੱਸਿਆ, ਉਹ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਪੰਜ ਉੱਤਮ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਰੇਸ਼ਮੀ ਉੱਤਰੀਆ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਵਾਨਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਥੇ ਦਸ-ਸੀਸਾ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਸੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਨਾਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਡਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ, ਇਕ ਟਕ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ।