ਰਾਵਣ, ਜੋ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਦੇ ਭਰਾ ਸੀ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਉੱਚੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਝੜਦੀ ਹੋਵੇ। ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਂ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਚਮਕਦਾ ਪਾਇਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਵੈਦੇਹੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਨਰਮ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲਾਲ shootਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਹਾਥੀ ਦੇ ਬਾੜੇ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਸਵੈ-ਪਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਵੱਡੇ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਗਹਣੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਝੜਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਸਲਿੱਪ ਹੋਈ ਅਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੋਈ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰਦੀ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਰੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਾਂ ਨੂੰ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਹਵਾ ਨੇ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਭਰ ਗਏ, ਉਹ 'ਡਰੋ ਨਾ!' ਵਾਂਗ ਪੁਕਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਲ ਜੀਵ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਵਿਥਾ 'ਤੇ, ਆਪਣੀ ਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸ਼ੋਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਪੰਛੀ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਛਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੇ। ਪਹਾੜਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਉਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਮੂੰਹ ਵਾਂਗ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੁਕਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗੁਆ ਕੇ, ਫਿੱਕੀ ਡਿਸਕ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ, ਰਾਮ ਦੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਨਾ ਧਰਮ ਸੀ, ਨਾ ਸੱਚ, ਨਾ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਨਾ ਦਇਆ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਥਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਡਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਿਵੀਂਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਜੀਵ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ, ਚਿੰਤਤ ਅਤੇ ਹੇਰਾਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੀਤਾ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਹੋਈ, 'ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ' ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਉਂਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ, ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਖਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਾਲ, ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਗਹਣੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਲਈ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸਾ ਵਾਲੀ ਮੈਥਿਲੀ, ਆਪਣੇ ਸਜਣਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀ, ਡਰੀ ਹੋਈ, ਫਿੱਕੀ ਚਿਹਰਾ, ਡਰ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦਬੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿਰਪਣਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮੈਥਿਲੀ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਵਿਥਾ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਰੋਣ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਲਿਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀਤਾ ਨੇ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਇਹ ਕਰਤੂਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਵਣ, ਲਜਾ ਨਹੀਂ ਆਈ? ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਲਿਜਾ ਕੇ, ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੂੰ, ਮੰਦਬੁਧੀ ਕਾਇਰ, ਮੈਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਠੱਗੀ ਨਾਲ, ਹਿਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਠਿਆ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਗਿੱਧ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਸੁਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਹੁਣ ਮਰ ਗਿਆ। ਸੱਚਮੁਚ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਤਾਂ ਹੁਣੀ ਹੀ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਤਾਂ ਬੜਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਲਿਜਾ ਕੇ, ਤੂੰ ਇਹ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਲਜਾ ਨਹੀਂ ਆਈ? ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ, ਕਠੋਰ, ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਕਹਿਣਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਵਿਰਤਾ ਅਤੇ ਚਰਿਤਰ 'ਤੇ ਲਾਨਤ; ਤੇਰੇ ਵਰਤਾਵ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿੱਟੀ ਹੋ ਗਈ—ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਹੁਣ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਰੁਕ—ਤੂੰ ਮੁੜ ਕੇ ਜਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਆਵੇਂਗਾ। ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਵੀ, ਜਦ ਉਹ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਣਗੇ, ਤੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀਉਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਛੁਹ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਛੁਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੱਚੀ ਭਲਾਈ ਕਰ, ਰਾਵਣ—ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਮੇਰੀ ਅਵਮਾਨਨਾ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੇਰਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ, ਤਾ ਉਹ ਤੇਰੀ ਤਬਾਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਜਿਸ ਨਿਸਚਯ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਤੇਰਾ ਨਿਸਚਯ, ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਵਿਅਰਥ ਰਹੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਲੰਮਾ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੀ। ਵੈਰੀ ਦੇ ਕਾਬੂ ਹੇਠ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਲੰਮਾ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦੀ; ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ। ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਵਿਪਰੀਤ ਚੀਜ਼ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ, ਮੌਤ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਨਾਲ ਗਲ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ, ਇਸ ਖਤਰਨਾਕ ਵੇਲੇ, ਤੂੰ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਰਾਤ ਦਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ। ਤੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵੈਤਰਨੀ ਦਰਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਤਲਵਾਰ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵੀ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੀਦਾਰ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਸਲਮਲੀ ਰੁੱਖ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੰਟਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੀ ਵੇਖੇਂਗਾ; ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਜਾਮ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਲੰਮਾ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਦਈ; ਤੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ।