ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਸੋਹਣੇ ਮੱਥੇ, ਸੁੰਦਰ ਵਾਟੀ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਦਿਲ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ ਸੀ। ਉਹ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਪਿੱਛੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਚੰਨ, ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਨਿਰਮਲ, ਸਫੈਦ ਦੰਦ ਸਜਦੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅੱਖਾਂ ਮੋਹਕ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ 'ਚ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਹੰਝੂ ਪੋਂਛ ਕੇ, ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਮਨਮੋਹਕ ਸੀ, ਨੱਕ ਨਫੀਸ ਤੇ ਹੋਠ ਲਾਲ-ਲਾਲ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਉਸਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਚਮਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿੱਛ ਚੰਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਮੈਥਲੀ, ਹਨੇਰੇ-ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਚੰਮਬੜੀ ਹੋਈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਧ ਵਾਂਗ ਨੀਲੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਉੱਜਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਉਂ ਪਰਵਾਨ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਖਨਕ ਆਈ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਮੋਹਕ ਤੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਜਦਾ ਬੱਦਲ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਜੋ ਫੁੱਲ ਸਨ, ਉਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਰ੍ਹਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਡਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਫੁੱਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖਿਲਰ ਗਏ ਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਵਿਸ਼ਰਾਵਣ ਦੇ ਭਰਾ ਉੱਤੇ, ਇਉਂ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਂ ਜੜਾਵ ਪਾਜੇਬ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਮਲ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਧਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਧ ਹਾਥੀ ਦੇ ਅੰਗੜੇ ਵਿੱਚ। ਵਿਸ਼ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਲਦੇ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਗਹਣੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਝਨਕਦੇ ਹੋਏ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਇਉਂ ਲੱਗੇ ਜਿਵੇਂ ਮੰਦ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸਿੰਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੁੜਕ ਗਈ ਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੋਈ ਇਉਂ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ, “ਡਰੋ ਨਹੀਂ!” ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਜਲ-ਜੀਵ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਮੈਥਲੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੁਣ ਆਸਹੀਣ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਵਾਂਗ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਸਿੰਘ, ਚੀਤੇ, ਹਰਣ, ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਹਰ ਪਾਸੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਛਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਏ। ਪਹਾੜ, ਆਪਣੀਆਂ ਚਲਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਵਾਂਗ ਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਉਚਕਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਪੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਥੇ ਰਾਵਣ ਰਾਮ ਦੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਨਾ ਧਰਮ, ਨਾ ਸਚ, ਨਾ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਤੇ ਨਾ ਦਇਆ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ; ਡਰੇ ਹੋਏ ਨੌਜਵਾਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੇ ਰੋਣਾ ਪਾਇਆ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਪਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, “ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ!” ਪਿਆਰੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਗਹਣੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਹ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਇਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਹਣੀ, ਨਿਰਮਲ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ ਮੈਥਲੀ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵਿੰਞਣੀ ਹੋਈ, ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਡਰ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿਰਵੰਜੇ (53ਵੇਂ) ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ, ਬੇਹੱਦ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਵੱਡੇ ਡਰ ਚ ਫਸ ਗਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਰੋਣ ਕਰਕੇ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਉਸਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਕੇਲੀ ਜਾਣ ਕੇ ਚੋਰੀ ਵਾਂਗ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੂੰ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਹਟਾ ਲੈ ਗਿਆ, ਹਿਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ।” “ਜੋ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉੱਠਿਆ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਿੱਧ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਸੱਸੁਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਤਾਂ ਹੁਣ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਤਾਂ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾ ਕੇ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਘਟੀਆ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ?” “ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਯੋਗ, ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਅਧਰਮੀ ਕਹਿਣਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਦਾ ਗੁਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਤੇ ਲਾਨਤ, ਤੇਰੇ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਨਿੰਦਿਆ ਮਿਲੇਗੀ—ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” “ਹੁਣ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਤੇਜ਼ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਰੁਕ—ਤੂੰ ਮੁੜ ਕੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਂਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਵੀ ਇਕ ਪਲ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕੇਗਾ। ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਛੁਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” “ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਚ ਆਵੇਗਾ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ, ਤੇਰਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਅਗਵਾ ਹੋਈ, ਉਸਦੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ, ਵਿਗੜੇ ਗਹਣੇ, ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਪੰਛੀ, ਜਾਨਵਰ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਤੇ ਸੋਗ ਮਨਾਉਂਦੇ ਦਿਸੇ।