ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ “ਰਾਮਾ! ਰਾਮਾ!” ਚੀਕਦੀ ਹੋਈ ਭੱਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜਕੜ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਵੈਦੇਹੀ ਦਾ ਇਹ ਅਪਹਰਨ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਅਚਲ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਣੁਸ਼ਾਸਨਹੀਣ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਵਾ ਚਲਣੀ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, “ਕਾਮ ਹੋ ਗਿਆ,” ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦੰਡਕ ਅਰਣ੍ਯ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿ ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਘਟਨਾ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਪਰ ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ “ਰਾਮਾ! ਲਕਸ਼ਮਣ!” ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁਰਖ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਦਾ ਪਹਾੜ। ਉਸ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧੀਦਾਰ ਲਾਲ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਬੱਦਲ। ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਡੰਡ ਤੋਂ ਵਿੰਨ੍ਹਾ ਕਮਲ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਸੁੰਦਰ ਮੱਥਾ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਂਗ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ, ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਪਿੱਛੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਨਿਰਮਲ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਰੋ ਰਹੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ, ਜਿਸਦੇ ਹੰਝੂ ਪੁੱਛੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸੋਹਣੀ ਨੱਕ ਤੇ ਲਾਲ ਹੋਠ, ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਸੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਝੰਬੋਲੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਚਮਕ ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਵਰਗੀ ਮੰਦ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਮੈਥਿਲੀ, ਕਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੰਧੀ ਜਿਵੇਂ ਨੀਲੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ, ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸਮਾ ਗਈ। ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਖਨਕ ਨਾਲ ਰਾਵਣ, ਗੂੜੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਕਾਲਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਖਰ ਗਈ ਤੇ ਫਿਰ ਦਸ-ਸਿਰੇ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਵੈਸਰਵਣ ਦੇ ਭਰਾ ਉੱਤੇ ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਮਲ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ। ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੀ ਪਾਇਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਨਰਮ ਟਹਿਣੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੰਧੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਵੈਸਰਵਣ ਦਾ ਭਰਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਮੁਰਝਾਏ ਤਾਰੇ। ਉਸਦੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੁੜਕ ਗਈ ਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੋਈ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਕਾਰੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਹਿੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਭਰ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ: “ਡਰੋ ਨਾ!” ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਜਲਚਰ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਸਿੰਘ, ਚੀਤੇ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਹਰ ਪਾਸੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਛਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਹਾੜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਮੂੰਹ ਵਾਂਗ ਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਬਾਂਹ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀਆਂ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਲਿਜਾਣ ਉੱਤੇ ਚੀਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ, ਉਹ ਮਲਿਨ ਚਕਰ ਵਾਲਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਿਥੇ ਰਾਵਣ ਰਾਮ ਦੀ ਵੈਦੇਹੀ ਦਾ ਅਪਹਰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਨਾ ਧਰਮ ਸੀ, ਨਾ ਸੱਚ, ਨਾ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਨਾ ਦਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਥੱਲੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਜਾਨਵਰ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਪਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, “ਰਾਮਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ!” ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਸੀ—ਤਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ ਗਏ, ਗਹਿਣੇ ਉਲਝ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਦਸ-ਸਿਰਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਸ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਹਣੀ, ਨਿਰਮਲ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ ਮੈਥਿਲੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜੀ, ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਪੀਲਾਪਾ ਲੈ ਕੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿਰਵੰਜੇ (੫੩ਵੇਂ) ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡਦਾ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਘਣੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਗਈ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਭੈ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਰੋਣ ਕਰਕੇ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ, ਭਯਾਨਕ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।