ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅੱਗੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਗਲੇ ਲਾਈ ਅਤੇ ਰੋ ਪਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਗਿੱਧ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇਖ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਵੱਡੀ ਵਿਹਲਾ ਕਰੀ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਰਾਮ! ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ! ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਪੰਛੀ, ਦਇਆ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਨਸੀਬ ਦੇ ਮਾਰੇ ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।" ਡਰੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਕਕੁਤਸਥ! ਲਕਸ਼ਮਣ!"—ਸ਼ਾਇਦ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਸੁਣ ਲਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਦੇ ਗਲੇ ਤੇ ਗਹਣੇ ਖੁਲ ਗਏ, ਉਹ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵੈਦੇਹੀ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਸੀਤਾ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੜੀ ਹੋਈ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਚੰਬੜੀ ਹੋਈ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੀਕ ਮਾਰਦੀ, "ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ!" ਪਰ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ "ਰਾਮ! ਰਾਮ!" ਪੁਕਾਰਦੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ, ਉਠਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋਣੀ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਵੈਦੇਹੀ ਉਲੰਘੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਚਲਦੀ-ਫਿਰਦੀ ਤੇ ਅਚਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ। ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਵਗਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿਟ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ," ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਵੀ ਹੋਏ, ਦੁਖੀ ਵੀ। ਡੰਡਕ ਅਰਣ੍ਯ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਪਰ ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ "ਰਾਮ! ਲਕਸ਼ਮਣ!" ਚੀਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਲੈ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਪਹਾੜ। ਉਸ ਧਨਵੰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਤ ਲਾਲ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਰੰਗ ਵਾਂਗ ਲਾਲੀ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਨਿਰਮਲ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਡੰਡਾ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜਿਆ ਕਮਲ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਸੁੰਦਰ ਮੱਥੇ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਥੇ ਦੀ ਲਕੀਰ, ਕਮਲ ਦੇ ਦਿਲ ਵਾਂਗ, ਨਿਰਮਲ, ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਨਿਰਮਲ ਦੰਦ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਰੋਂਦਿਆਂ, ਹੰਝੂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਸੋਹਣੀ ਨੱਕ, ਲਾਲ ਹੋਠ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਹਿਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਮੈਥਲੀ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਰਾਖਸ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੰਬੜੀ ਹੋਈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੰਧੀ ਕਾਲੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਪਈ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ ਇਉਂ ਸਮਾ ਗਈ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਕਾਲਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਜਣ ਵਾਲਾ ਮੀਂਹ ਦਾ ਬੱਦਲ। ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਗਿਰਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਵਿੱਖਰੀ, ਫਿਰ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਉਹ ਵਰਖਾ, ਵਿਸ਼ਰਵਾਣ ਦੇ ਭਰਾ ਉੱਤੇ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ। ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਂ, ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਪਾਈਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਵੈਦੇਹੀ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਲੱਕੜੀਆਂ ਦੇ ਨਰਮ ਕੋਪਲਾਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਰਾਖਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੰਧੀ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ। ਵਿਸ਼ਰਵਾਣ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਲਦੇ ਧੂਮਕੇਤੂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਗਹਣੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ, ਟੁੱਟ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਮੰਦ ਹੋਏ ਤਾਰੇ। ਉਹ ਹਾਰ, ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੁੜਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰਦੀ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ। ਰੁੱਖ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਾਂ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਪਦੇ ਸਨ, "ਡਰੋ ਨਾ!" ਕਮਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਜਲ-ਜੀਵ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਮੈਥਲੀ ਦੀ, ਜੋ ਆਸ ਖੋ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਵਿਛੋੜੀ ਦਾ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਹਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਛਾਂ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੇ। ਪਹਾੜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਝਰਨਾਂ ਮੂੰਹ ਵਾਂਗ ਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਠੀਆਂ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦੇ ਵੇਲੇ ਚੀਕ ਮਾਰਦੇ ਜਾਪ ਰਹੇ ਸਨ। ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾਂਦੇ ਵੇਲੇ, ਸੂਰਜ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗੁਆ ਬੈਠਾ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤਕਤ ਵੀ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ।