ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਜਟਾਯੁ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਸਾਕੇ ਵਾਂਗ ਉਸ ਪੰਛੀ ਵੱਲ ਭੱਜੀ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੀ ਜਟਾਯੁ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੋਹਰੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਪੀਲੀ ਪਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਹੁਣ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਠੰਢਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਰੋ ਪਈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦਾ ਬਾਵੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਗਿੱਧਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਵਿਆਥਾ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਰਾਮ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਆਈ ਮਹਾਨ ਵਿਪਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਕਕੁਤਥਸ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਵੀ ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਦਇਆ ਵਾਸਤੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਮੰਦਭਾਗਤਾ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।" ਵੱਡੀ ਭੈਬੀਤ ਹੋਈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰ ਉਠੀ, "ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਕਕੁਤਥ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ!"—ਉਮੀਦ ਕਰਦੀ ਕਿ ਕੋਈ ਨੇੜੇ ਸੁਣ ਲਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਦੇ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਉਲਝੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਜਾਂਦੀ ਵਾਂਗ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਲਾਇਆ। ਸੀਤਾ, ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਚੰਬੜਦੀ ਹੋਈ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਦੀ ਰਹੀ, "ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ!" ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਲਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ "ਰਾਮ! ਰਾਮ!" ਕਰਦੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘਸੀਟੀ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਵੈਦੇਹੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ਬਰ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਧਰਮ ਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਹਵਾ ਚੱਲਣੀ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿਟ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਲੌਕਿਕ ਵਿਜ਼ਨ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਬਰ੍ਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ," ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਪਰ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ "ਰਾਮ!" "ਲਕਸ਼ਮਣ!" ਕਰਦੀ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਲੈ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਗਰਮ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤਰ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਦਾ ਪਹਾੜ। ਉਸ ਸੁਭਾਗਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਤ ਲਾਲ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਰੇ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸਦੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤਰ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਾਲੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਨਿਰਮਲ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਡੇ ਤੋਂ ਵੱਛੁੜਿਆ ਕਮਲ। ਉਸਦਾ ਮੱਥਾ ਸੋਹਣਾ, ਕੇਸ-ਰੇਖਾ ਸੁੰਦਰ, ਕਮਲ ਦੇ ਦਿਲ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ, ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਪਿੱਛੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਨਿਰਮਲ ਦੰਦ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਚਿਹਰਾ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਹਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਨਿਰਸੰਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਮੈਥਲੀ, ਕਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਚੰਬੜੀ ਹੋਈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੰਧੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਲੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੰਧੀ ਹੋਵੇ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸਮਾ ਗਈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤੇ ਜਗਮਗਾਉਂਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਏ ਸਨ। ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਕਾਲਾ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਜਦਾ ਮੀਂਹ ਦਾ ਬੱਦਲ। ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆਉਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਦੇ ਭਰਾ ਉੱਤੇ ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਲਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪੈਦੀ ਹੈ। ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਂ ਜੜਾਵ ਪੈਜਣ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਸਦੇ ਅੰਗ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਏ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੰਧੀ ਜੜੀ ਹੋਵੇ। ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਲਦੇ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਝੰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਰਝਾਏ ਤਾਰੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਸਲਾਈਡ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗੀ, ਤੇ ਡਿੱਗਦਿਆਂ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਗਦੀ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝਟਕੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਭਰਪੂਰੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਸ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, "ਡਰੋ ਨਾ!" ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜੀਵ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਮੈਥਲੀ ਦੀ ਵਿਦਾ ਤੇ ਵਿਦਾਰਤਾ ਦਾ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਸ਼ੇਰ, ਬੱਘ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਛਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਏ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਵਿਯੋਗ ਭਰੀ ਘੜੀ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਜਬਰ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ, ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ।