ਜਦ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਜਟਾਯੁ, ਗਿੱਧਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਉਸਦੀ ਰਾਹ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਲਵੇ। ਜਟਾਯੁ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੁੰਚ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਜਮਾਈ, ਆਪਣੇ ਨਖ, ਪਰਾਂ ਅਤੇ ਚੁੰਚ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਨੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਜਾ ਜਟਾਯੁ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੋਠ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਉਹ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਦੁੱਖੀ ਜਟਾਯੁ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਟਾਯੁ ਨੇ ਚੁस्ती ਨਾਲ ਬਚ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਚੁੰਚ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਖੱਬੀਆਂ ਦੱਸ ਬਾਂਹਾਂ ਉਤਾਰ ਦਿਤੀਆਂ। ਪਰ ਉਹ ਬਾਂਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵੱਖ ਹੋਈਆਂ, ਤੁਰੰਤ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਕਲ ਆਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਪ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸੁੱਟ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜਟਾਯੁ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਦੋਵਾਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਿਚ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ। ਰਾਵਣ ਨੇ, ਰਾਮ ਲਈ ਲੜਦੇ ਜਟਾਯੁ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰ, ਪੈਰ ਤੇ ਪਾਸੇ ਕੱਟ ਦਿਤੇ। ਜਟਾਯੁ, ਜਿਸਦੇ ਪਰ ਕੱਟ ਗਏ ਸਨ, ਲਗਭਗ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਜਟਾਯੁ ਨੂੰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੀ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਟਾਯੁ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਪੀਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਅਚਲ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਮੁੱਕਣ ਮਗਰੋਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੁੱਕੀ ਹੋਈ ਲਪਟ। ਫਿਰ ਸੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹਾਰੇ ਹੋਏ, ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਬਾਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾ ਸੀਤਾ, ਜਦ ਗਿੱਧਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਡੂੰਘੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਜੋ ਸੁੱਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਸ਼ਕੁਨ, ਸੁਪਨੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਰਾਮ! ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਅਪਸ਼ਕੁਨੀਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ; ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਛੀ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਹੀ ਨਸੀਬੀ ਦੀ ਮਾਰ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮਰਾ ਪਿਆ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਕਕੁਤਥ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ!" ਉਹ ਭੈਬੀਤ ਹੋ ਕੇ ਚੀਕ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਉਮੀਦ ਕਰਦੀ ਕਿ ਕੋਈ ਨੇੜਲੇ ਸੁਣ ਲਵੇ। ਆਪਣੇ ਵਿਕੜੇ ਗਹਣੇ ਤੇ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਸੀਤਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੈਦੇਹੀ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟਣ ਵਾਲੀ ਲਤਾ ਵਾਂਗ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜਦੀ ਹੈ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡੋ!" ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, "ਰਾਮ! ਰਾਮ!" ਚੀਕਦੀ ਹੋਈ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀ ਸੀਤਾ, ਉਸ ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ—ਧਰਮ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਵੱਗੀ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ, ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਕਾਮ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ," ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਇੱਕੇ ਸਮੇਂ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸੀਤਾ ਫੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਪਰ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ "ਰਾਮ!" "ਲਕਸ਼ਮਣ!" ਚੀਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਲੈ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਚੁੰਨੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਪਕ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਸੁਭਾਗਾ ਮਹਿਲਾ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਤ ਲਾਲ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਜੰਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਬਿਨਾ ਡੰਡ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੇ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਸੋਹਣੀ ਮੱਥੇ ਦੀ ਲਕੀਰ, ਸੁੰਦਰ ਕੇਸ ਰੇਖਾ, ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਦਿਲ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ, ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਚੰਨ ਵਰਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਚਮਕਦਾਰ, ਨਿਰਮਲ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਜੰਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਰੋ ਰਹਿਆ ਚਿਹਰਾ, ਹੰਝੂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ, ਨੱਕ ਤੇ ਲਾਲ ਹੋਠਾਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਵਾਂਗ, ਮੰਦ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਦੀ ਮੈਥਿਲੀ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੱਟੀ ਨੀਲੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਲੱਗਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਜਾਵਟੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੜਗੜਾਉਂਦੇ ਬੱਦਲ। ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਗਿਰਦੇ ਫੁੱਲ, ਜਦ ਉਹ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ।