ਰਾਵਣ, ਜਿਸਦੀ ਸਮਝ ਘੱਟ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਉਸ ਰਾਮ ਦੀ, ਜਿਸਦੇ ਤੀਰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਤੇ ਇਹ ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕੁਲ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਫੌਜ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਵਣ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਤਲਬ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅੰਜਾਮ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ, ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੂੰ, ਰਾਵਣ, ਕਾਲ ਦੇ ਫਾਹੇ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ? ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀ ਚਾਰੇ ਨਾਲ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਲਈ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਤੇਰੇ ਹਮਲੇ ਜਾਂ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਜੋ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਾਇਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਤ ਹੈ; ਇਹ ਚੋਰੀਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਅਸਲ ਵੀਰ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਲੜ! ਇਕ ਪਲ ਖੜਾ ਹੋ, ਰਾਵਣ! ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰਾਵਾਂਗੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗੇਂਗਾ। ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਅਧਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਵੱਲ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੌਣ ਪਾਪ ਦਾ ਅੰਜਾਮ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ? ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਦਿਵ੍ਯ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਝਪਟਾ ਮਾਰਿਆ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੁਕੀਲੀਆਂ ਨੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨੋਚਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਾਹਿਰ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰ ਖੁੰਝਲੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰੇ। ਆਪਣੀ ਚੋਚ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਦਬਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੱਖ, ਪਰ ਅਤੇ ਚੋਚ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਉਖਾੜਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਅਰੀ ਵਾਰ ਜਟਾਯੂ ਵੱਲੋਂ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੋਠ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਉਹ ਕਾਂਪਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਰਾਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਚ ਆ ਕੇ, ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਪਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਉਸ ਵਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਚੋਚ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਦਸ ਖੱਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪਰ ਉਹ ਬਾਂਹਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵਾਪਸ ਉੱਗ ਆਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੂਹੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਪ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁੱਕਿਆਂ ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜਟਾਯੂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਜਦ ਜਟਾਯੂ ਰਾਮ ਵਾਸਤੇ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਕੱਢੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰ, ਪੈਰ ਤੇ ਪਾਸੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਜਟਾਯੂ, ਜਿਸਦੇ ਪਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਸਾਹਾਂ ਉੱਤੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਈ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਪੀਲੀ ਪਈ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਣ ਉਪਰੰਤ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਪਈ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਰੋ ਪਈ। ਇਥੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦਾ ਬਾਵੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀਤਾ, ਜਦ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਜੋ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਿਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਪਨੇ, ਚਿੰਨ੍ਹ, ਸ਼ਕੁਨ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਰਾਮ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ! ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਮੇਰੀ خاطر ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਪੰਛੀ ਸਿਰਫ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਕਕੁਤਸਥ! ਲਕਸ਼ਮਣ!"—ਉਹ ਭੈਬੀਤ ਹੋ ਕੇ ਉਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਪੁਕਾਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਲਗਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣ ਲੈਣ। ਉਹ, ਜਿਸਦੇ ਗਹਣੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਪਰ ਵਿਖਰ ਗਏ ਸਨ, ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵੈਦੇਹੀ ਵਲ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਵੱਲੀ ਵਾਂਗ, ਰੋ ਰੋ ਕੇ, "ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ!" ਆਖਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ "ਰਾਮ! ਰਾਮ!" ਪੁਕਾਰਦੀ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਉਹ ਮੌਤ-ਸਮਾਨ ਰਾਵਣ ਕੇਸਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਲਿਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਛਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹਨੇਰਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਵੱਗੀ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮੱਟ ਪੈ ਗਈ, ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ," ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਝ ਆਈ ਕਿ ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਗਏ। ਪਰ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ "ਰਾਮ! ਲਕਸ਼ਮਣ!" ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਗਰਮ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੀਕ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਧਧਕਦਾ ਪਹਾੜ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੰਗਲਮਈ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਤ ਲਾਲ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਰਾਵਣ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵਿਨਾਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਈ, ਤੇ ਸੀਤਾ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੀ ਰਹੀ।