ਰਾਵਣ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਨੁਕਦਾਰ ਬਾਣਾਂ ਅਤੇ ਨੁਕਦਾਰ ਭਾਲਾਂ ਨਾਲ ਗਿਦਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਂਰਾਜ ਜਟਾਯੂ 'ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਟਾਯੂ, ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਆਏ ਉਹਨਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਹਿ ਲਿਆ। ਆਪਣੀਆਂ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੰਛੀ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਈ ਘਾਵ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ 'ਤੇ ਦਸ-ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਡਰਾਉਣੇ ਬਾਣ ਚੁੱਕ ਲਏ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਲਗਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬਾਣ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਸਿੱਧੇ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਪੱਥਰ-ਨੁਕਦਾਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪੰਛੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗਹਿਰੀਆਂ ਜੜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਧਨੁ, ਬਾਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਵਣ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਕ ਹੋਰ ਧਨੁ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਣ ਛੱਡੇ। ਜਟਾਯੂ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਘੋਂਸਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਝਟਕ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧਨੁ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂਰਾਜ, ਜੋ ਬੜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਝਟਕ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ ਨੂੰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਅਤੇ ਜੜਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਛਤਰੀ, ਪੰਖੇ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਚੋਚ ਨਾਲ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂਰਾਜ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ-ਸਵਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਿਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਹੁਣ, ਧਨੁ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ, ਰਥ ਨਸ਼ਟ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥ-ਸਵਾਰ ਮਾਰੇ ਹੋਏ, ਰਾਵਣ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿ ਉਠੇ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਪਰ ਜਟਾਯੂ, ਜੋ ਹੁਣ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਲ ਪਿਆ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਤਲਵਾਰ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁਕੇ ਸਨ, ਚਲਣ ਲੱਗਾ। ਜਟਾਯੂ, ਗਿਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹੋਏ ਵਧਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: "ਰਾਵਣ, ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਘੱਟ ਹੈ; ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਣ ਵਿਦਯੁਤ ਵਾਂਗ ਛੂਹਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟਤਾ ਲਈ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਿਤ੍ਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮੰਤਰੀ, ਫੌਜ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਅਤੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੰਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ? ਜਿਵੇਂ ਚਰ bait ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਮੱਛੀ, ਤੂੰ ਨਸ਼ਟਤਾ ਲਈ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ। "ਰਾਵਣ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਹਮਲੇ ਜਾਂ ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਜੋ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਇਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਚੋਰਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਵੀਰਾਂ ਦੀ। ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਯੋਧਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਲੜ! ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਰੁਕ, ਰਾਵਣ। ਤੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਖਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਅਧਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਕੌਣ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਪਾਪ ਹੈ? ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਵੈ-ਭਵਨ, ਦਿਵਿਆ ਪੁਰਸ਼ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਂਰਾਜ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਦਸ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਓਹਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖੰਭਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਹਰ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰ ਵਿਅਕਤ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਚੋਚ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਦਬਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਖੰਭਿਆ, ਤੇ ਨਖ, ਪੰਖ ਅਤੇ ਚੋਚ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਜਟਾਯੂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਹੋਠ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਉਹ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ। ਰਾਵਣ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਰਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੀੜਤ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਜਟਾਯੂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਚੋਚ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਖੱਬੀਆਂ ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਬਾਂਹਾਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਹੀ ਉਤਾਰੀ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਤੁਰੰਤ ਮੁੜ ਵਾਧ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼-ਭਰੇ ਸੱਪ ਚੀਟੀ ਦੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਸ-ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਾ ਕੇ, ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁੱਕਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਚੰਗੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ, ਰਾਮ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਕੱਢੀ ਅਤੇ ਜਟਾਯੂ ਦੇ ਪੰਖ, ਪੈਰ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਜਟਾਯੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੰਖ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮਹਾਨ ਗਿਦਰ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁਕਦੀ ਹੋਈ, ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ, ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਤੇ ਯਤਨ ਨਿਭਾਇਆ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਜਟਾਯੂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।