ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ? ਪਰ ਤੂੰ, ਪਾਪੀ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜੀਵਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲਈ, ਰਾਮ ਦੀ ਖਾਤਰ—even ਜੇ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ—ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਵੀ, ਉਹ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" "ਠਹਿਰ, ਠਹਿਰ, ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ! ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ, ਰਾਵਣ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ ਤੋਂ ਫਲ ਵਾਂਗ ਡਾਲ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਰਫੋਂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਿੰਨੀ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਚ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਣ ਵਾਲੇ!" ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕੰਡ ਦੀ ਇਕਵੰਜੀ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਜਟਾਯੂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਨ ਆਲੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਲ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਭਰਿਆ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਗਿਧ—ਦੋਨਾਂ ਪੰਖ ਵਾਲੇ, ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ—ਇੱਕ ਅਜੋਬਾ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਨੁਕ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜਟਾਯੂ ਉੱਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰਖਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਹਿ ਲਈਆਂ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਾਕਤਵਰ, ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕਈ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਰਾਵਣ ਨੇ ਦਸ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਉਹ ਤੀਰ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਪੱਥਰ-ਨੁਕ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਵਿੱਧ ਦਿੱਤੇ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂਆਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੰਛੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦਾ ਰਤਨ ਜੜਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤੀਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਟਾਯੂ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਘੋਂਸਲੇ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਝਾੜ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਝਾੜ ਦਿੰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਤੇਜ਼, ਦਿਵਿਆ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੁਖ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ, ਤਿੰਨ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਰਤਨ-ਜੜੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਚਲਦੀ-ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਛਤਰੀ, ਪੰਖੇ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਥੱਲੇ ਡਾਲ ਦਿੱਤੇ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਜ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਦਾ ਵੱਡਾ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਿਰ ਵਾਰਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਰਥ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਰਾਵਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਰੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ—"ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!" ਪਰ ਜਦ ਪੰਛੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਥੱਕਾ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਲੱਗਾ, ਰਾਵਣ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਰੀਏ ਗਵਾ ਕੇ, ਚਲ ਪਿਆ। ਜਟਾਯੂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਉੱਠ ਕੇ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ, ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਕੇ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ: "ਰਾਵਣ, ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਘੱਟ ਹੈ; ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤੀਰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਛੂਹਦੇ ਹਨ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲਈ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮੰਤਰੀ, ਫੌਜ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਵਾਂਗ, ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ? ਜਿਵੇਂ ਚਾਰਾ ਖਾ ਕੇ ਮੱਛੀ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲਈ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਰਾਵਣ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਹਮਲੇ ਜਾਂ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਹਿਣਗੇ।" "ਜੋ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਡਰਪੋਕ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ, ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਨਾਇਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਯੋਧਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੜ! ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ, ਰਾਵਣ। ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਖਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।" "ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਧਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਵੀ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਨਸ਼ਟਤਾ ਲਈ ਹਨ।" "ਕੌਣ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਪਾਪ ਹੋਵੇ? ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਰਵਣਾਸ਼ਕ, ਸੁ-ਜਨਮ, ਦਿਵਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।" ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਿਰਤ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਜ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ, ਤੇ ਨਖ, ਪੰਖ ਅਤੇ ਚੰਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਉਤਾਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।